O'zbekistonning tashqi qarzi 82 milliard dollardan oshishi kutilmoqda
O‘zbekistonning tashqi qarzi bilan bog‘liq so‘nggi ko‘rsatkichlar e’lon qilindi va bu ma’lumotlar jamoatchilik orasida keng muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Markaziy bank taqdim etgan hisobotga ko‘ra, 2025-yil yakuniga qadar mamlakatning umumiy tashqi qarzi qariyb 18 milliard dollarga ko‘payib, jami 82,2 milliard dollarni tashkil etgan. Ushbu o‘sish sur’ati iqtisodiyotning turli tarmoqlariga yo‘naltirilayotgan investitsiyalar hajmi ortib borayotgani bilan izohlanadi.
2026-yilning boshidagi holatga ko‘ra, bevosita davlat tashqi qarzi 40,5 milliard dollar miqdorida belgilangan. E’tiborli jihati shundaki, qarz miqdori mutlaq qiymatda oshgan bo‘lsa-da, uning mamlakat yalpi ichki mahsulotiga nisbati pasayishda davom etmoqda.
Hozirgi kunda bu ko‘rsatkich 27,5 foizni tashkil etmoqda. Iqtisodiy tahlilchilarning fikricha, jalb etilayotgan mablag‘larning aksariyat qismi uzoq muddatli va imtiyozli shartlarga ega ekani davlat byudjeti uchun ortiqcha yuklama tug‘dirmasligini ta’minlaydi.
Shu bilan birga, korporativ sektor ham tashqi moliya bozorlarida o‘z faolligini oshirib bormoqda. Xususiy korxonalar va tijorat banklari tomonidan olingan tashqi qarzlar miqdori 41,7 milliard dollarga yetgan bo‘lib, bu yalpi ichki mahsulotning 28,4 foiziga tengdir.
Mazkur mablag‘larning 90 foizdan ortig‘i uzoq muddatli shartnomalar asosida jalb qilingani ularni qaytarishda barqarorlikni ta’minlaydi. Korporativ qarzlar tarkibida xorijiy investorlar ulushi 6,5 milliard dollarni, xalqaro obligatsiyalar orqali olingan mablag‘lar esa 7,3 milliard dollarni tashkil qilmoqda.
Xalqaro moliya tashkilotlari, xususan, Xalqaro valyuta jamg‘armasi va nufuzli reyting agentliklari O‘zbekistonning qarz yukini o‘rtacha darajada deb baholamoqda. Muhim jihati shundaki, korporativ qarzlar bo‘yicha davlatning to‘g‘ridan-to‘g‘ri kafolati mavjud emas.
Bu esa ushbu majburiyatlarni to‘lash mas’uliyati butunlay mablag‘ni jalb qilgan korxona va banklar zimmasida ekanini anglatadi. Bunday yondashuv mamlakatning umumiy moliyaviy barqarorligini saqlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
