AQSHning Maduroni o‘g‘irlash rejasida LRAD ishlatilganmi?
AQSH maxsus kuchlari tomonidan Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni o‘g‘irlashga qaratilgan operatsiya haqida tarqalgan xabarlar turli bahs va taxminlarga sabab bo‘ldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ayniqsa, AQSH tomonidan qandaydir maxfiy “super qurol” qo‘llanilgani haqidagi gaplar ko‘p muhokama qilindi. Harbiy ekspert, AQSH armiyasining sobiq ofitseri Stanislav Krapivnik bu borada bir qator fikrlar bildirgan.
U guvohlarning “noma’lum vosita ta’siri”ga o‘xshash holatlarni tasvirlaganini aytgan. Bu holatlarda bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, muvozanatning buzilishi, karaxtlik, bosh aylanishi va qisqa muddatli hushdan ketish kabi alomatlar kuzatilgan.
Ekspertning fikricha, bunday ta’sir uzoq masofali akustik qurilma (LRAD) bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Ushbu qurilmalar dastlab kemalar o‘rtasida aloqa uchun ishlab chiqilgan bo‘lsa-da, yuqori quvvatli tovush to‘lqinlari inson organizmiga kuchli ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan.
Krapivnikning ta’kidlashicha, bunday texnologiyalar endilikda maxfiy emas. Turli davlatlar, jumladan Rossiya harbiy-dengiz kuchlari ham shunga o‘xshash vositalardan foydalangan.
Bu qurilmalar qaroqchilarga qarshi samarali chiqqanidan so‘ng, politsiya tomonidan namoyishlarni tarqatish maqsadida ham qo‘llanila boshlagan. Masalan, Nyu-Yorkda bunday qurilmalardan foydalanilgach, namoyishchilarda jiddiy sog‘liq muammolari kuzatilgan va bu holatlar sud jarayonlariga sabab bo‘lgan.
Ekspertning yana bir fikriga ko‘ra, bunday qurilmalar kichik qo‘l uskunasi emas, ular katta hajmga ega va ko‘p energiya talab qiladi. Odatda, bunday qurilmalar taktik transport vositalariga o‘rnatiladi.
Bundan tashqari, operatsiya paytida Karakas osmonida CH-47 Chinook vertolyoti ko‘rilgani va undan foydalanilgan bo‘lishi mumkinligi taxmin qilingan. Venesuela havo mudofaa tizimining vaqtincha “o‘chirilgani” haqidagi xabarlar ham e’tiborga sazovor.
Krapivnikning so‘zlariga ko‘ra, bu yerda oddiyroq usul, ya’ni pora berish ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Unga ko‘ra, venesuelalik generallardan biri pora olib, havo mudofaasini o‘chirib qo‘ygan, keyin esa mamlakatni tark etgan.
Ekspert, shuningdek, Maduroning qo‘riqchilari orasida ko‘proq kubaliklar borligi haqida ham fikr bildirgan. Bu holat prezidentning o‘z qurolli kuchlariga to‘liq ishonmasligini ko‘rsatishi mumkin.
Yakunda Krapivnik “eng xavfli qurol” ekzotik texnologiyalar emas, balki iqtisodiy vositalar, xususan, dollar ekanini ta’kidlab, ba’zan eng kuchli ta’sir tovushda emas, balki hisob-kitobda bo‘lishini aytgan.
