Bolalarni ijtimoiy tarmoqlardan asrash bo‘yicha qat’iy choralar kiritilmoqda
Bugungi kunda butun dunyo bo‘ylab voyaga yetmagan bolalarni ijtimoiy tarmoqlarning zararli ta’siridan asrash masalasi eng dolzarb muammolardan biriga aylandi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ko‘plab davlatlar yoshlar uchun internetdan foydalanishni tartibga solish, hatto ba’zi hollarda to‘liq cheklash bo‘yicha qat’iy qonunlarni qabul qilishga kirishmoqda. Avvalgi yillarda foydalanuvchining shunchaki o‘zini yetuk deb e’tirof etishiga ishonilgan bo‘lsa, hozirgi kunda bu usul yetarli emas deb topildi.
Hukumatlar texnologiya kompaniyalaridan ro‘yxatdan o‘tish jarayonida yoshni tasdiqlashning aniq va ishonchli texnik usullarini joriy etishni talab qilmoqdalar. Xususan, Indoneziya hukumati joriy yilning mart oyida o‘ndan olti yoshga to‘lmagan bolalar uchun YouTube, TikTok, Facebook va Instagram kabi mashhur platformalarga kirishni cheklash rejasini e’lon qildi.
Bu qaror jamiyatda katta munozaralarga sabab bo‘ldi. Bir tomondan, mutaxassislar bolalarni virtual olamning salbiy ta’siridan saqlash juda muhimligini ta’kidlaydilar.
Boshqa tomondan, xalq va ekspertlar bunday cheklovlarni o‘z-o‘zidan qanday nazorat qilish va uning ijrosini ta’minlash borasida jiddiy shubhalarni bildirmoqdalar. Buyuk Britaniya esa ushbu muammoni hal qilishda boshqacha yo‘lni tanladi.
U yerda hukumat ijtimoiy tarmoq egalari oldida foydalanuvchilarda qaramlikni keltirib chiqaradigan funksiyalarni, masalan, cheksiz oqimlar yoki avtomatik yuklanuvchi videolarni olib tashlash yoki sezilarli darajada kamaytirish vazifasini qo‘ydi. Bu yerda asosiy e’tibor faqat kirishni taqiqlashga emas, balki algoritmlarning inson diqqatini qanday ushlab turishiga qaratilgan.
Biroq, bu yangiliklarning ikkinchi tomoni ham mavjud. Ekspertlar yoshni majburiy tekshirish tizimlari joriy etilganda shaxsiy ma’lumotlar maxfiyligi va xavfsizligi qanday ta’minlanishi borasida xavotirda.
Chunki yoshni aniqlash jarayoni foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini to‘plash va ularni saqlashni talab qiladi. Natijada, bolani himoya qilish degan ezgu maqsad ortidan kiberxavfsizlik bilan bog‘liq yangi muammolar kelib chiqishi mumkin.
Xulosa shuki, dunyoda bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlardagi erkinlik qisqarib, nazorat kuchaymoqda. Ammo bu choralar kelajakda qanchalik samarali bo‘lishi vaqt o‘tishi bilan ma’lum bo‘ladi.
