Qozog‘iston yangi Konstitutsiya uchun tarixiy referendum o‘tkazmoqda
Qozog‘iston siyosiy tarixida juda muhim va tarixiy burilish pallasi kelib yetdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mamlakat kelajak yo‘nalishini belgilovchi yangi Bosh qonun loyihasi bo‘yicha umumxalq ovoz berish jarayoni qizg‘in davom etmoqda. Bugun, o‘n besh mart kuni Qozog‘iston fuqarolari Prezident Qosim-Jo‘mart To‘qayev tomonidan ilgari surilgan yangi Konstitutsiya loyihasini tasdiqlash uchun ovoz bermoqdalar.
Mamlakat hududi bo‘ylab hamda xorijiy davlatlarda ochilgan minglab saylov uchastkalarida aholining faol ishtiroki kuzatilmoqda. Jami o‘n ikki yarim milliondan ortiq fuqaro ovoz berish huquqiga ega bo‘lib, referendum natijalari mamlakat kelajagi uchun hal qiluvchi ahamiyatga molik.
Yangi tahrirdagi hujjatda siyosiy tizimga katta o‘zgarishlar kirishirilgan. Eng asosiy yangiliklardan biri ikki palatali parlament o‘rniga bir palatali Qurultoy tizimining joriy etilishidir.
Bu yangi qonun chiqaruvchi organ yuz o‘ttita a’zodan iborat bo‘ladi va to‘liq proporsional saylov tizimi asosida shakllantiriladi. Shu bilan birga, davlat rahbarining vakolatlari kengaytirildi.
Prezident endi Bosh prokuror, Milliy bank raisi hamda Oliy sud rahbarlarini parlament roziligisiz o‘z qarori bilan tayinlashi mumkin bo‘ladi. Bundan tashqari, vitse-prezident kabi yangi lavozim yaratilmoqda.
U davlat rahbari o‘z vazifasini bajara olmasa, darhol birinchi raqamli shaxs hisoblanadi. Agar Qurultoy prezident taklif etgan nomzodlarni qator marta rad etsa, u tarqatib yuborilishi va prezidentning qonun kuchiga ega farmonlar chiqarish huquqi paydo bo‘ladi.
Yangi konstitutsiyada Xalq kenesi deb nomlangan maslahat organi ham tuziladi. Bu organ o‘n yetmish a’zodan iborat bo‘lib, qonunchilik tashabbusi bilan chiqish vakolatiga ega bo‘ladi.
Bundan tashqari, xalqaro shartnomalar milliy qonunlardan ustuvor bo‘lish tamoyili bekor qilinadi. Rasmiylar buni milliy suverenitetni mustahkamlash deb baholasa, tanqidchilar inson huquqlari bo‘yicha xalqaro nazorat susayishi mumkinligidan tashvishda.
Xulosa qilib aytganda, bunday keskin o‘zgarishlar mintaqadagi barqarorlikka qanday ta’sir qilishi va bir palatali tizim samarali ishlashini kelajak ko‘rsatadi.
