Dengizdagi xavf-xatarga internet tarmog‘i ham qurbon bo‘lmoqda

Jahon iqtisodiyoti va axborot almashinuvi uchun eng muhim hisoblangan dengiz yo‘llarida vujudga kelgan xavf-xatarlar nafaqat neft va gaz qimmatlashishiga, balki global internet tizimining barqarorligiga ham bevosita ta’sir qilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Hormuz bo‘g‘ozi va Qizil dengiz atrofidagi vaziyatning keskinlashishi natijasida ushbu hududlarda joylashgan suv osti kabellariga zarar yetish ehtimoli oshib ketdi. Mutaxassislar e’tiborini shu nuqtaga qaratadiki, aynan bu yo‘nalishlar orqali dunyo bo‘ylab ma’lumotlarning yetib borishi ta’minlanadi va Yevropa, Osiyo hamda Afrika qit’alari o‘rtasidagi bog‘liqlik shu kabellar orqali amalga oshadi.

Hozirgi kunda jangovar harakatlar doirasida ishlaydigan maxsus kemalar o‘z faoliyatini to‘xtatgan bo‘lib, bu esa yangi kabellarni yotqizish va qadimgilarini ta’mirlash jarayonini sekinlashtirmoqda. Xususan, dunyodagi yirik kompaniyalardan biri bo‘lgan Alcatel Submarine Networks fors-major holatini e’lon qilib, Meta kompaniyasi va Afrika davlatlari ishtirokidagi katta loyihadagi ishlarini vaqtincha to‘xtatdi.

Agar kelajakda ushbu infratuzilmaga jiddiy zarar yetkazilsa, natijada internet tezligi keskin pasayishi va turli xil raqamli xizmatlarda uzilishlar kuzatilishi mumkin. Bank tizimlari, bulutli serverlar va sun’iy intellektga asoslangan platformalar ham bunday inqirozdan chetda qolmaydi.

Tinch sharoitlarda ham suv osti kabellarini to‘liq ta’mirlash uchun olti oygacha vaqt talab etiladi. Demak, agar urush xatarlari sababli ular buzilsa, dunyo aholisi uzoq vaqt davomida internetdan foydalanishda qiyinchiliklarga duch kelishi tabiiy holatdir.

Bu vaziyat shuni ko‘rsatadiki, global aloqa tizimi nafaqat texnik jihatdan, balki geosiyosiy omillarga ham juda bog‘liq ekan. Shuning uchun kelajakda bunday xavflarni oldini olish va muqobil yo‘llar topish jiddiy e’tiborni talab qiladi.