Antarktidadagi Qonli sharshara sirini olimlar tadqiqotlar orqali aniqladi
Antarktida qit’asining sirli go‘shalaridan birida joylashgan va dunyoga Qonli sharshara nomi bilan tanilgan g‘ayritabiiy tabiat hodisasi ko‘pchilikning e’tiborini tortib keladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu sharshara o‘zining yorqin qizil rangi tufayli shunday dahshatli nom olgan bo‘lsa-da, aslida uning rangi hech qanday qon bilan bog‘liq emas. Bu hodisaning zamirida o‘ziga xos tabiiy-kimyoviy jarayonlar yotadi.
Mazkur g‘aroyib manzarani birinchi marta 1911-yilda avstraliyalik geolog Tomas Griffit Teylor aniqlagan va qayd etgan. Qizil tusdagi suv oqimi Teylor muzligi ostidan sizib chiqadi.
Ko‘p yillar davomida bu sirli rangning kelib chiqishi olimlar o‘rtasida turli bahslarga sabab bo‘lgan. Tadqiqotlar natijasida ma’lum bo‘lishicha, sharshara suvi tarkibida temir moddasi juda ko‘p va u haddan tashqari sho‘r hisoblanadi.
Ushbu suv muzlik ostida qariyb million yillar davomida tashqi dunyodan uzilib qolgan qadimiy ko‘ldan oqib keladi. Yer yuzasiga chiqish jarayonida suv tarkibidagi temir havodagi kislorod bilan to‘qnashadi.
Natijada temir oksidlanadi va bizga tanish bo‘lgan zangga o‘xshash modda hosil qiladi. Aynan mana shu kimyoviy reaksiya suvni to‘q qizil rangga bo‘yaydi.
Suv tarkibidagi tuz miqdori nihoyatda yuqori bo‘lgani sababli, u hatto Antarktidaning eng qahraton sovuqlarida ham muzlab qolmaydi. Eng hayratlanarlisi shundaki, bunday og‘ir sharoitda, ya’ni mutlaq zulmat va kislorod tanqisligida yashashga moslashgan noyob mikroorganizmlar topilgan.
Ushbu jonzotlar hayot uchun zarur bo‘lgan energiyani quyosh nuri orqali emas, balki temir va oltingugurt ishtirokidagi kimyoviy jarayonlardan oladi. Qonli sharshara bugungi kunda nafaqat geologlar, balki kosmik tadqiqotlar bilan shug‘ullanuvchi mutaxassislar uchun ham muhim manba bo‘lib xizmat qilmoqda.
Olimlar ushbu hududni o‘rganish orqali Mars sayyorasi yoki Yupiterning yo‘ldoshi bo‘lgan Yevropa kabi muzli va o‘ta sovuq muhitlarda hayot mavjud bo‘lishi mumkinmi, degan savollarga javob izlamoqdalar. Bu joy yerdagi hayotning eng noodatiy va chidamli shakllarini o‘rganish imkonini beradi.
