Ulkan tiranozavr skeleti kimoshdi savdosida rekord narxga sotildi
Taxminan oltmish yetti million yil avval yer yuzida hukmronlik qilgan ulkan tiranozavr reks skeleti mashhur Sotbis kimoshdi savdosida ellik million dollardan ziyod mablag‘ga sotildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Gas laqabi bilan tanilgan ushbu noyob topilma ayni paytda dunyo tarixidagi eng qimmat dinozavr qazilmasi sifatida qayd etildi. Dastlabki taxminlarga ko‘ra, mutaxassislar uning narxini yigirma yoki o‘ttiz million dollar atrofida baholagan edilar.
Biroq savdo jarayonidagi yuqori qiziqish natijasida yakuniy narx kutilganidan ancha yuqori bo‘ldi. Ushbu natija paleontologik topilmalar bozorida mutlaqo yangi rekordni o‘rnatdi.
Gas nafaqat o‘zining yirik o‘lchamlari va yaxshi saqlangan holati bilan, balki o‘z qiymati bilan ham mutaxassislarni hayratga soldi. Bundan avvalgi eng yuqori ko‘rsatkich ikki ming yigirma to‘rtinchi yilda qayd etilgan bo‘lib, o‘shanda Apeks laqabli stegozavr skeleti qariyb qirq besh million dollarga sotilgan edi.
Hozirgi kunda eng qimmat dinozavrlar ro‘yxatida Gas birinchi o‘rinni egallab turibdi, undan keyingi o‘rinlarda esa Apeks va o‘ttiz ikki million dollarga sotilgan Sten laqabli tiranozavrlar bormoqda. Nima sababdan ushbu skelet bunchalik yuqori baholangani ko‘pchilikni qiziqtirishi tabiiy.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Gas dunyodagi eng yirik tiranozavrlardan biri hisoblanadi. Uning bo‘yi to‘rt metrga yaqin, umumiy uzunligi esa o‘n ikki metrni tashkil etadi.
Skelet tarkibida bir yuz sakson uchta suyak mavjud bo‘lib, ayniqsa, qorin qovurg‘alarining deyarli to‘liq saqlanib qolgani uning ilmiy qiymatini oshirgan. Odatda tiranozavr skeletlari topilganda bunday mayda va nozik qismlar yaxshi saqlanmaydi, biroq Gasda o‘ttiz ikkita qovurg‘adan o‘ttiztasi mavjud.
Topilmaning yana bir o‘ziga xos jihati uning bosh suyagidir. Ma’lumotlarga ko‘ra, bosh suyagi sakson ikki foizga saqlangan va undagi tish qatorlari to‘liqligicha joyida turibdi.
Umumiy hisobda skelet suyaklar soni bo‘yicha oltmish bir foiz, vazni bo‘yicha esa sakson foizgacha butun holda yetib kelgan. Bunday darajadagi butunlik oltmish yetti million yillik yirtqich hayvon uchun kamdan-kam uchraydigan holatdir.
Ushbu ulkan skelet Amerika Qo‘shma Shtatlarining Janubiy Dakota shtatidagi xususiy chorvachilik yerlaridan topilgan. Qazish ishlari ikki ming yigirma birinchi yildan boshlab ikki yil davomida olib borildi.
Dinozavrdagi Gas laqabi ham aynan shu yer egasining sharafiga qo‘yilgan. Janubiy Dakota hududi qadimiy geologik qatlamlari bilan mashhur bo‘lib, u yerda millionlab yillar avval yashagan jonzotlarning izlari tez-tez uchrab turadi.
Hozirda ilmiy jamoatchilikni bir savol qiynoqqa solmoqda. Bunday noyob topilma shaxsiy kolleksiyada yashirin qoladimi yoki muzeyga topshirilib, keng omma va olimlar uchun ochiq bo‘ladimi?
Paleontologlar yangi egasi ushbu tarixiy merosni ilmiy tadqiqotlar va ta’lim maqsadlari uchun taqdim etishiga umid qilmoqdalar. Zero, bunday noyob ashyolar insoniyatning o‘tmishini o‘rganishda beqiyos ahamiyatga ega.
