Kongoda so‘nggi yetmish besh yildagi beshinchi yangi maymun turi kashf etildi

Kongo Demokratik Respublikasining qalin tropik o‘rmonlarida olimlar fanga shu paytgacha noma’lum bo‘lgan yangi maymun turini kashf etdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Mutaxassislarning xulosasiga ko‘ra, bu so‘nggi yetmish besh yil ichida Afrika qit’asida rasman tasniflangan beshinchi yangi maymun turi bo‘lib, biologiya olami uchun muhim yangilik hisoblanadi. Nodir jonivor Lomami milliy bog‘idagi baland daraxtlar orasida hayot kechiradi.

Mahalliy tabiat muhofazachilari uni ilk bor 2008-yilda payqagan bo‘lsalar-da, o‘sha paytda jonivorni faqat bir marta va juda xira suratga olishga muvaffaq bo‘lingan edi. Oradan o‘n yil o‘tib, maymun yana kuzatilgach, Kongo, AQSH va Germaniya olimlaridan iborat xalqaro tadqiqotchilar guruhi uni izlashga jiddiy kirishdi.

O‘tkazilgan audioyozuvlar, fotosuratlar va genetik tahlillar natijasida bu jonivorning mutlaqo yangi tur ekani o‘z tasdig‘ini topdi. Tadqiqotga rahbarlik qilgan Florida Atlantika universiteti xodimi Junior Ambokoning ta’kidlashicha, mahalliy aholi bu maymunni avvaldan bilgan va uni o‘z shevasida Likveli deb atab kelgan.

Biroq u o‘ta ehtiyotkor va odamlardan qochadigan jonivor bo‘lgani sababli deyarli ko‘zga tashlanmaydi. Olimlar hududdagi ellik ikkita qishloq aholisi bilan suhbat o‘tkazganlarida, atigi sakkizta qishloq vakillari ushbu maymunni avval ko‘rganliklarini ma’lum qilishgan.

Yangi turga ilmiy tilda Kolobus kongoensis deb nom berildi. U kolobuslar oilasiga mansub bo‘lib, asosan daraxtlarning yuqori qismida yashaydi va o‘simliklar bilan oziqlanadi.

Mutaxassislar ushbu maymunlarning o‘rmonlarda turli o‘simlik urug‘larini tarqatish orqali ekotizim muvozanatini saqlashda muhim o‘rin tutishini alohida qayd etmoqdalar. Tadqiqotchilarning so‘zlariga ko‘ra, jonivorning eng o‘ziga xos xususiyati uning ovozidir.

Maymun baland va bo‘kiruvchi tovush chiqaradi, ammo daraxtlarning eng baland shoxlarida yashiringani bois uni vizual tarzda aniqlash juda mushkul. Junior Ambokoning aytishicha, ularning ovozini tez-tez eshitish mumkin, biroq o‘zini ko‘rish deyarli imkonsizdir.

Hozirda olimlar bu turning juda kamyob ekanini, yashash hududi cheklangani va ayrim joylarda go‘shti uchun ovlanishi tufayli qirilib ketish xavfi ostida turganini ma’lum qildilar. Shu sababli yangi turini rasman davlat muhofazasiga olish hamda uning soni va yashash tarzini chuqurroq o‘rganish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar boshlanishi rejalashtirilmoqda.