Kongoda so'nggi yetmish besh yildagi beshinchi yangi maymun turi kashf etildi
Kongo Demokratik Respublikasining qalin tropik oʻrmonlarida olimlar fanga shu paytgacha nomaʼlum boʻlgan yangi maymun turini kashf etdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mutaxassislarning xulosasiga koʻra, bu soʻnggi yetmish besh yil ichida Afrika qitʼasida rasman tasniflangan beshinchi yangi maymun turi boʻlib, biologiya olami uchun muhim yangilik hisoblanadi. Nodir jonivor Lomami milliy bogʻidagi baland daraxtlar orasida hayot kechiradi.
Mahalliy tabiat muhofazachilari uni ilk bor 2008-yilda payqagan boʻlsalar-da, oʻsha paytda jonivorni faqat bir marta va juda xira suratga olishga muvaffaq boʻlingan edi. Oradan oʻn yil oʻtib, maymun yana kuzatilgach, Kongo, AQSH va Germaniya olimlaridan iborat xalqaro tadqiqotchilar guruhi uni izlashga jiddiy kirishdi.
Oʻtkazilgan audioyozuvlar, fotosuratlar va genetik tahlillar natijasida bu jonivorning mutlaqo yangi tur ekani oʻz tasdigʻini topdi. Tadqiqotga rahbarlik qilgan Florida Atlantika universiteti xodimi Junior Ambokoning taʼkidlashicha, mahalliy aholi bu maymunni avvaldan bilgan va uni oʻz shevasida Likveli deb atab kelgan.
Biroq u oʻta ehtiyotkor va odamlardan qochadigan jonivor boʻlgani sababli deyarli koʻzga tashlanmaydi. Olimlar hududdagi ellik ikkita qishloq aholisi bilan suhbat oʻtkazganlarida, atigi sakkizta qishloq vakillari ushbu maymunni avval koʻrganliklarini maʼlum qilishgan.
Yangi turga ilmiy tilda Kolobus kongoensis deb nom berildi. U kolobuslar oilasiga mansub boʻlib, asosan daraxtlarning yuqori qismida yashaydi va oʻsimliklar bilan oziqlanadi.
Mutaxassislar ushbu maymunlarning oʻrmonlarda turli oʻsimlik urugʻlarini tarqatish orqali ekotizim muvozanatini saqlashda muhim oʻrin tutishini alohida qayd etmoqdalar. Tadqiqotchilarning soʻzlariga koʻra, jonivorning eng oʻziga xos xususiyati uning ovozidir.
Maymun baland va boʻkiruvchi tovush chiqaradi, ammo daraxtlarning eng baland shoxlarida yashiringani bois uni vizual tarzda aniqlash juda mushkul. Junior Ambokoning aytishicha, ularning ovozini tez-tez eshitish mumkin, biroq oʻzini koʻrish deyarli imkonsizdir.
Hozirda olimlar bu turning juda kamyob ekanini, yashash hududi cheklangani va ayrim joylarda goʻshti uchun ovlanishi tufayli qirilib ketish xavfi ostida turganini maʼlum qildilar. Shu sababli yangi turini rasman davlat muhofazasiga olish hamda uning soni va yashash tarzini chuqurroq oʻrganish boʻyicha keng koʻlamli ishlar boshlanishi rejalashtirilmoqda.
