Olimlar LHS 1140b ekzosayyorasida atmosfera mavjudligini tasdiqladi
Quyosh tizimidan tashqarida hayot izlashga qaratilgan ilmiy izlanishlar navbatdagi muhim natijani berdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Olimlar Yerga o‘xshash xususiyatlarga ega bo‘lgan va bizdan qariyb ellik yorug‘lik yili uzoqlikda joylashgan LHS 1140b ekzosayyorasida atmosfera mavjudligini ilk bor rasman tasdiqladi. Bu kashfiyot koinot sirlarini o‘rganishda yangi sahifa ochishi kutilmoqda.
Shu vaqtga qadar atmosfera qatlamlari asosan ulkan gaz gigantlari va sub-Neptun turidagi sayyoralarda aniqlangan edi. Biroq bu gal mutaxassislar yashash uchun qulay hududda joylashgan va yuzasi toshloq bo‘lgan sayyorada havo qobig‘i borligini kuzatuvlar orqali isbotlashga muvaffaq bo‘ldi.
Tadqiqot mualliflaridan biri, Garvard universiteti olimi doktor Kollin Cherubimning ta’kidlashicha, bu nafaqat toshsimon sayyorada atmosfera borligining tasdig‘i, balki uning tarkibidagi moddalarning bevosita aniqlanishi bilan ham ahamiyatlidir. Ushbu ilmiy natija LHS 1140b sayyorasini Quyosh tizimidan tashqarida hayot uchun qulay muhitni o‘rganishdagi eng istiqbolli obektlardan biriga aylantirdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur sayyoraning massasi Yernikidan besh yarim barobar katta, radiusi esa yetmish foizga kengroqdir. U o‘zining tarkibi va harorati bo‘yicha sayyoramizga ma’lum darajada o‘xshash bo‘lsa-da, o‘ziga xos xususiyatlarga ham ega.
Masalan, u doimo o‘z yulduziga bir tomoni bilan qarab turadi, suv zaxiralari ko‘proq bo‘lishi mumkin va atmosferasi Yernikidan sezilarli farq qiladi. Dastlab sakkiz yil avval kashf etilgan ushbu sayyora Kit yulduz turkumidagi kichik qizil mitti yulduz atrofida aylanadi.
Olimlarning fikricha, hozirgi ma’lumotlar sayyorada hayot uchun zarur bo‘lgan asosiy omillar, ya’ni qattiq yuza, suyuq suv mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan harorat va atmosfera borligini ko‘rsatmoqda. Mavjud atmosfera qatlami suvning koinotga chiqib ketishini cheklab, sayyora yuzasini zararli nurlanishlardan himoya qilishi mumkin.
Ushbu izlanishlar Chilidagi Las-Kampanas observatoriyasida joylashgan zamonaviy teleskop yordamida amalga oshirildi. Kuzatuvlar davomida sayyoradan chiqib ketayotgan geliy gazi qayd etilgan bo‘lib, bu atmosferaning mavjudligidan dalolat beradi.
Oksford universiteti professorlari ham bu natijani ulkan kashfiyot deb baholamoqda. Ularning fikricha, qizil mitti yulduzlar atrofidagi toshsimon sayyoralarda atmosfera saqlanib qolishi koinotda hayot izlash bo‘yicha yangi imkoniyatlarni ochadi va kelgusida insoniyatni qiziqtirgan savollarga aniqroq javob topishga yordam beradi.
