Dunyoning eng go‘zal so‘zi sifatida Kaitiakitanga tan olindi

Xalqaro ekspertlar hay’ati tarixda ilk bor dunyodagi eng go‘zal so‘zni aniqlash maqsadida maxsus tanlov o‘tkazdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Ushbu nufuzli ko‘rikda Yangi Zelandiyaning tub aholisi hisoblangan maori xalqi tilidagi Kaitiakitanga so‘zi g‘olib deb topildi. Chet tillarini o‘rganishga ixtisoslashgan Babbel platformasi tomonidan e’lon qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur so‘z o‘zining chuqur falsafiy ma’nosi va bugungi kunda insoniyat uchun o‘ta dolzarb ahamiyatga egaligi sababli yuqori baholangan.

Bu atama insonning atrof-muhit oldidagi yuksak mas’uliyatini, tabiatni asrab-avaylash hamda uni kelajak avlodlarga butunligicha yetkazish burchini ifodalaydi. So‘zning chuqur ma’nosi va falsafasi Kaitiakitanga so‘zi o‘zbek va boshqa ko‘plab jahon tillarida yagona so‘z bilan ifodalash qiyin bo‘lgan o‘ziga xos tushunchadir.

Maori xalqi dunyoqarashiga ko‘ra, inson tabiatning egasi yoki hukmdori emas, balki uning ajralmas bir qismi hisoblanadi. Shu sababli har bir shaxs o‘zini tabiatning himoyachisi deb bilishi va unga zarar yetkazmaslikka intilishi lozim.

Tanlov tashkilotchilari g‘olibni saralashda so‘zning nafaqat ohangdor talaffuziga, balki uning zamonaviy ekologik muammolar davridagi madaniy va ijtimoiy ahamiyatiga ham alohida e’tibor qaratdilar. G‘olibni aniqlash jarayoni juda murakkab kechdi.

Babbel jamoasi ijtimoiy tarmoqlar, tilshunoslik forumlari va turli ochiq muhokamalarni sinchiklab o‘rganib chiqdi. Yakuniy qarorni qabul qilishda tilshunoslar hamda madaniyatshunoslardan iborat xalqaro hakamlar hay’ati ishtirok etdi.

Umumiy hisobda 75 dan ortiq tildan 223 ta noyob so‘z ko‘rib chiqildi. Har bir nomzod so‘z o‘z xalqining o‘ziga xos qadriyatlarini va hayotiy qarashlarini aks ettirishi bilan ajralib turdi.

Final bosqichiga chiqqan nomzodlar Tanlovning yakuniy bosqichida dunyoning turli burchaklaridan yig‘ilgan bir qator mashhur va ma’nodor so‘zlar ham o‘rin oldi. Ular orasida portugal tilidagi Saudade so‘zi bo‘lib, u yo‘qotilgan yoki erishib bo‘lmaydigan narsaga bo‘lgan chuqur sog‘inch hissini bildiradi.

Yapon tilidagi Ikigai so‘zi esa insonni har kuni ertalab uyg‘onishga va hayotga undaydigan asosiy maqsad, yashash mazmuni sifatida e’tirof etildi. Shuningdek, uels tilidagi Hiraeth atamasi qaytib bo‘lmaydigan vatan yoki makonga bo‘lgan kuchli qo‘msashni ifodalaydi.

Afrika xalqlari tiliga mansub bo‘lgan Ubuntu so‘zi insoniylik, o‘zaro hurmat va hamjihatlik g‘oyasini o‘zida mujassam etgani uchun yuqori o‘rinlarni egalladi. Yiddish tilidagi Luftmensch so‘zi esa moddiy boyliklardan ko‘ra yuksak g‘oyalar va orzular bilan yashaydigan idealist insonlarga nisbatan ishlatilishi bilan hakamlar e’tiborini tortdi.

Tashkilotchilarning ta’kidlashicha, mazkur tanlovdan ko‘zlangan asosiy maqsad dunyo tillari va madaniyatlari qanchalik boy ekanini namoyon etish hamda insoniyatning umumiy qadriyatlarini so‘zlar orqali tarannum etishdan iboratdir.