Britaniya qirg‘oqlarida topilgan qadimiy kema siri fosh etildi

Britaniyalik tadqiqotchilar qariyb o‘ttiz yil davomida sir bo‘lib kelgan dengiz halokatining tafsilotlarini to‘liq ochiqladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Angliyaning janubiy qirg‘oqlari yaqinida 1995-yilda topilgan kema qoldiqlari Gollandiyaga tegishli Dom van Keulen nomli savdo kemasi ekani rasman tasdiqlandi. Ushbu kema 1633-yilda Marokashdan Niderlandiyaga yo‘l olgan vaqtida suv o‘tkazishi oqibatida cho‘kib ketgan, biroq o‘sha paytda barcha ekipaj a’zolari omon qolishga muvaffaq bo‘lgan.

Dastlab g‘avvoslar dengiz tubidan 400 dan ortiq Marokash oltin tangalarini topishgan edi, ammo kemaning aniq nomi va tarixiy kelib chiqishi uzoq vaqt davomida noma’lumligicha qolib kelayotgan edi. Britaniya muzeyi, Bornmut universiteti va Janubiy-g‘arbiy dengiz arxeologiyasi guruhi mutaxassislarining ko‘p yillik hamkorligi natijasida ushbu jumboq o‘z yechimini topdi.

Tadqiqot xulosalari yaqinda chop etilgan maxsus kitobda batafsil bayon etilgan. Yuk tarkibi va tarixiy dalillar Tarixiy hujjatlarga ko‘ra, Dom van Keulen kemasi o‘z davri uchun juda qimmatli yuklarni tashigan.

Uning bortida 150 qop arab yelimi, 64 qop selitra, 320 dona echki terisi va umumiy hisobda 9 ming dona Marokash oltin tangasi bo‘lgan. Olimlarning fikricha, kema cho‘kayotgan vaqtda yukning asosiy qismi qutqarib qolingan, biroq bir necha yuzlab oltin tangalar dengiz tubida qolib ketgan va asrlar osha saqlanib qolgan.

Aynan ushbu oltin tangalar kemaning shaxsini aniqlashda asosiy dalil bo‘lib xizmat qildi. Tadqiqotchilar tangalardagi belgilar va ularning zarb etilgan davrini o‘rganib, kema harakatlangan yo‘nalishni aniqlashga muvaffaq bo‘lishdi.

Xalqaro muzey mutaxassislari va g‘avvoslarning birgalikdagi sa’y-harakatlari tufayli XVII asrga oid ushbu savdo kemasining tarixi qayta tiklandi. Dengiz arxeologiyasining ahamiyati Ushbu kashfiyot dengiz arxeologiyasi sohasida muhim voqelik sifatida baholanmoqda.

Mutaxassislar ushbu muvaffaqiyatli tadqiqotni ko‘p yillik mehnat va sabr-toqat mahsuli deb atashmoqda. Kemaning aniqlanishi nafaqat tarixiy faktlarni boyitadi, balki o‘sha davrdagi xalqaro savdo aloqalari va dengiz safari xavfsizligi haqida ham yangi ma’lumotlarni taqdim etadi.

Olimlarning ta’kidlashicha, okean va dengizlar tubida hali o‘rganilmagan va insoniyat tarixiga oid ko‘plab sirlarni o‘zida saqlagan kemalar talaygina. Dom van Keulen kemasining topilishi va uning tarixiga oydinlik kiritilishi kelajakdagi boshqa arxeologik qidiruv ishlari uchun ham namuna bo‘lib xizmat qiladi.

Bu kabi tadqiqotlar o‘tmishdagi iqtisodiy va madaniy almashinuvlarni tushunishda katta ahamiyatga ega.