AQSH hukumati tadbirkorlarga o'nlab milliard dollar mablag'ni qaytaradi

Donald Tramp ma’muriyati tomonidan davlat daromadlarini oshirish maqsadida joriy etilgan import tariflari AQSH budjeti uchun kutilmagan moliyaviy muammolarni keltirib chiqara boshladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mamlakat Oliy sudi keng qamrovli bojlar qo‘llanishini noqonuniy deb topgach, hukumat import bilan shug‘ullanuvchi tadbirkorlarga o‘nlab milliard dollar miqdoridagi mablag‘larni qaytarib berishga majbur bo‘lmoqda. Mazkur jarayon natijasida davlat xazinasi sezilarli darajada zarar ko‘rayotgani va iqtisodiy tushumlar manfiy ko‘rsatkichga tushib qolgani kuzatilmoqda.

Vaziyat siyosiy doiralarda turlicha talqin qilinmoqda. Tariflardan tushgan mablag‘larning qaytarilayotgani haqiqat bo‘lsa-da, ijtimoiy dasturlar uchun pul tugagani yoki barcha mablag‘lar harbiy harakatlarga sarflanayotgani haqidagi xabarlar hozircha rasmiy tasdig‘ini topgani yo‘q.

Asosiy muammo huquqiy qarorlar tufayli yuzaga kelgan moliyaviy bo‘shliq bilan bog‘liqdir. Tarif mablag‘lari qaytarilishining sabablari AQSH Oliy sudi 2026-yilning fevral oyida Tramp tomonidan favqulodda iqtisodiy vakolatlarga tayanib joriy etilgan tariflarni bekor qildi.

Sudning xulosasiga ko‘ra, prezident Kongressning roziligisiz deyarli barcha turdagi import tovarlariga boj belgilash huquqiga ega emas. Ushbu qarordan so‘ng Xalqaro savdo sudi importchilar ilgari to‘langan mablag‘larini qaytarib olishga haqli ekanini tasdiqladi.

Hisob-kitoblarga ko‘ra, davlat tomonidan qaytarilishi kerak bo‘lgan umumiy summa 166 milliard dollardan 200 milliard dollargacha yetishi mumkin. Hozirgi vaqtda AQSH xazinasi ushbu mablag‘larning barchasini to‘liq qaytarib bo‘lmagan bo‘lsa-da, to‘lovlar jarayoni budjet barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.

200 milliard dollarlik ko‘rsatkich amalga oshirilgan to‘lov emas, balki qaytarilishi ehtimoli bo‘lgan yuqori chegara hisoblanadi. Budjet tushumlarining kamayishi AQSH Moliya vazirligi taqdim etgan ma’lumotlar iyun oyida bojxona tushumlari manfiy ko‘rsatkichga tushganini ko‘rsatmoqda.

Mazkur oyda 23,6 milliard dollar yig‘ilgan bo‘lsa-da, importchilarga 49,2 milliard dollar qaytarib berilgan. Natijada sof tushum minus 25,6 milliard dollarni tashkil etdi.

Bu holat federal budjetning 120 milliard dollar miqdoridagi taqchillik bilan yopilishiga sabab bo‘ldi. Vaholanki, o‘tgan yilning mos davrida budjetda profitsit kuzatilgan edi.

Hukumat ushbu moliyaviy bosimni yumshatish uchun yangi choralar ko‘rishga urinmoqda. Oliy sud qaroridan keyin vaqtinchalik bojlar joriy etildi va iyul oyi oxirida 60 ta davlatdan keladigan tovarlar uchun yangi tarif stavkalari tasdiqlandi.

Yangi tartibga ko‘ra, ayrim mamlakatlar uchun bojlar 10 foizdan 12,5 foizgacha belgilandi. Shu yo‘l bilan ma’muriyat yo‘qotilgan daromadlar o‘rnini qoplashni va import oqimini tartibga solishni maqsad qilgan.