To'qayev Ukrainadagi urushni to'xtatish uchun Istanbul formulasini taklif qildi
Rossiya Federatsiyasining Omsk shahrida bo‘lib o‘tgan mintaqalararo hamkorlik forumi doirasida Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin o‘rtasida strategik ahamiyatga ega muzokaralar o‘tkazildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Uchrashuv davomida Qozog‘iston rahbari Ukrainadagi qurolli to‘qnashuvni to‘xtatish va tomonlarni 2022-yilda Istanbulda erishilgan dastlabki kelishuvlar asosiga qaytishga chaqirdi. To‘qayev ushbu jarayonni shartli ravishda Istanbul 2.0 formulasi deb atab, hozirgi vaziyatda harbiy harakatlarni muzlatish eng maqbul yo‘l ekanini ta’kidladi.
Biroq Kreml vakillari ushbu taklifga nisbatan birmuncha ehtiyotkor munosabat bildirib, Rossiya o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlariga erishmaguncha urushni to‘xtatish imkonsiz ekanini ma’lum qildi. To‘qayevning tinchlik tashabbusi va Istanbul formulasi Qozog‘iston Prezidenti hozirgi vaqtda Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar o‘ta keskin nuqtaga yetganini hamda vaziyatni hal etishning aniq mexanizmlari ko‘rinmayotganini qayd etdi.
Uning fikricha, tomonlar 2022-yilda Istanbul shahrida bo‘lib o‘tgan muzokaralar chog‘ida erishilgan natijalarga tayanishi lozim. O‘sha davrda muhim ilgarilashlar kuzatilgani va bu kelishuvlar tinchlik uchun mustahkam poydevor bo‘la olishi aytib o‘tildi.
Shu bilan birga, Qozog‘iston rahbari o‘z mamlakatining ushbu mojarodagi o‘rniga ham aniqlik kiritdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Qozog‘iston bevosita vositachilik qilish niyatida emas, ammo mintaqaviy barqarorlik uchun tomonlarni muloqotga chorlashda davom etadi.
To‘qayev ushbu to‘qnashuvni ikki davlat o‘rtasidagi fojiaviy mojaro deb atadi va bu holat har ikki tomonning umumiy raqiblari manfaatiga xizmat qilayotganini afsus bilan bildirdi. Shuningdek, u xalqaro maydondagi diplomatik moslashuvchanlik zarurligini alohida e’tirof etdi.
Kremlning rasmiy munosabati va Rossiya shartlari Muzokaralar yakunlangach, Rossiya Prezidentining matbuot kotibi Dmitriy Peskov Qozog‘iston tomonidan bildirilgan takliflarga munosabat bildirdi. Kreml vakilining ta’kidlashicha, hozirgi sharoitda harbiy harakatlarni shunchaki muzlatib qo‘yish Rossiya manfaatlariga to‘g‘ri kelmaydi.
Rossiya tomoni uchun asosiy shart o‘zgarmas bo‘lib qolmoqda, ya’ni mamlakat rahbariyati tomonidan belgilangan barcha harbiy va siyosiy maqsadlar to‘liq amalga oshirilishi shart. Peskovning so‘zlariga ko‘ra, agar Kiyev ma’lum qarorlarni qabul qilsa va Rossiya talablarini tan olsa, jangovar harakatlar qisqa fursatda to‘xtashi mumkin.
Biroq hozircha muzokaralar stoliga qaytish uchun yetarli asoslar mavjud emasligi aytildi. Shu tariqa, Omskdagi uchrashuv mintaqadagi xavfsizlik masalalari naqadar murakkab ekanini yana bir bor ko‘rsatdi.
Tomonlar iqtisodiy hamkorlikni davom ettirishga kelishgan bo‘lsalar-da, geosiyosiy masalalarda har bir davlat o‘zining mustaqil pozitsiyasida qolmoqda.
