Atlantika okeani tubidan 1952-yilda halokatga uchragan samolyot qoldiqlari topildi
Tadqiqotchilar guruhi Atlantika okeani tubidan 1952-yilda halokatga uchragan Clipper Endeavor (Douglas DC-4) samolyoti qoldiqlarining ilk tasvirlarini olishga muvaffaq bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Air/Sea Heritage Foundation, Deep Sea Vision hamda Discovery Channel telekanalining Expedition Unknown loyihasi mutaxassislari ushbu tarixiy topilmani Puerto-Riko qirg‘oqlaridan uncha uzoq bo‘lmagan hududda aniqlashdi. Mazkur samolyot halokati aviatsiya tarixida yo‘lovchilar xavfsizligi qoidalarining tubdan o‘zgarishiga sabab bo‘lgan muhim voqealardan biri hisoblanadi.
Pan American Airways aviakompaniyasiga tegishli bo‘lgan ushbu havo kemasi 1952-yil 11-aprel kuni Puerto-Rikodan Nyu-York shahriga yo‘l olgan edi. Parvoz vaqtida kutilmaganda samolyotning o‘ng qanotidagi ikkita dvigatel ishdan chiqqan.
Havo kemasi sardori Jon S. Byorn zudlik bilan favqulodda signal berib, samolyotni okean yuzasiga qo‘ndirishga harakat qilgan.
Biroq kuchli shamol va baland to‘lqinlar sababli qo‘nish jarayoni muvaffaqiyatsiz yakunlanib, havo kemasi suvga g‘arq bo‘lgan. Fojia tafsilotlari va qutqaruv ishlari Samolyot suvga qo‘ngan ilk daqiqalarda bortdagi barcha yo‘lovchilar va ekipaj a’zolari tirik bo‘lgan.
Ammo kutilmagan favqulodda holat yo‘lovchilar o‘rtasida kuchli sarosima va vahima keltirib chiqargan. Odamlarning ko‘pchiligi o‘z vaqtida chiquvchi eshiklarga yetib bora olmagan va cho‘kayotgan samolyotni tark etishga ulgurmagan.
Natijada bortda bo‘lgan 69 kishidan atigi 17 nafari qutqarib qolingan, qolganlar esa okean tubiga g‘arq bo‘lgan. Ushbu mudhish voqea butun dunyo aviatsiya sohasini xavfsizlik choralarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qildi.
Aynan Clipper Endeavor halokatidan so‘ng xalqaro parvozlarda yangi tartib joriy etildi. Unga ko‘ra, har bir parvoz boshlanishidan oldin styuardessalar yo‘lovchilarga favqulodda vaziyatlarda qanday harakat qilish, qutqaruv jiletlaridan foydalanish va chiqish eshiklarining joylashuvi haqida batafsil ma’lumot berishi shart qilib belgilandi.
Zamonaviy qidiruv va topilma Samolyot qoldiqlarini izlash ishlari uzoq vaqt davom etdi. Tadqiqotchilar 2024-yilda ham urinishlar olib borishgan edi, biroq noqulay ob-havo sharoiti qidiruv ishlariga to‘sqinlik qilgan.
Nihoyat, 2026-yilning iyun oyida zamonaviy gidrolokatorli dronlar yordamida 610 metr chuqurlikda samolyot bo‘laklari topildi. Tasvirlarda Pan American aviakompaniyasining logotipi tushirilgan fyuzelyaj qismlari aniq ko‘ringan.
Ushbu topilma nafaqat tarixiy ahamiyatga ega, balki o‘tgan asr o‘rtalaridagi aviatsiya texnikasini o‘rganish uchun ham muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Hozirda mutaxassislar okean tubidan olingan ma’lumotlarni tahlil qilishda davom etmoqdalar va kelgusida ushbu hududda keng ko‘lamli ilmiy tadqiqotlar o‘tkazishni rejalashtirishgan.
