Antarktidada so'nggi o'n to'rt yildagi eng past harorat qayd etildi

Antarktida qit’asida havo harorati kutilmaganda keskin pasayib, so‘nggi o‘n to‘rt yil ichida kuzatilmagan eng past ko‘rsatkich qayd etildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mutaxassislarning bergan ma’lumotlariga ko‘ra, qit’aning ayrim hududlarida termometr ko‘rsatkichi manfiy 84 darajagacha tushib ketgan. Bu raqamlar 2012-yildan buyon ro‘yxatga olingan eng sovuq harorat sifatida mutaxassislar e’tiborini tortdi.

Mazkur holat mintaqadagi iqlimiy o‘zgarishlar va qish faslining o‘ziga xos kechishi bilan izohlanmoqda. Olimlarning ta’kidlashicha, bunday keskin sovuq Antarktida qish faslining eng avj nuqtasiga to‘g‘ri kelgan.

Osmonning mutlaqo ochiq bo‘lishi, havoning haddan tashqari quruqligi va kuchsiz shamollar muz qatlamining issiqlikni tez yo‘qotishiga sabab bo‘lgan. Natijada yer yuzasi odatdagidan ko‘ra tezroq sovib, rekord darajadagi past harorat yuzaga kelgan.

Bu kabi tabiiy hodisalar qit’adagi muzliklarning holati va umumiy ekologik vaziyatni o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. Tabiiy omillar va iqlimiy sharoit Mazkur ekstremal harorat ko‘rsatkichi asosan qit’aning ichki qismlarida, dengiz sathidan ancha baland bo‘lgan platolarda kuzatilgan.

Antarktida o‘zining o‘ta sovuq iqlimi bilan tanilgan bo‘lsa-da, manfiy 80 darajadan past harorat har doim ham uchrayvermaydi. Tadqiqotchilarning fikricha, bunday holat yuz berishi uchun atmosferadagi namlik miqdori nolga yaqin bo‘lishi va bulutlar qatlami butunlay tarqalib ketishi lozim.

Aynan mana shu omillar birlashganida muzliklar o‘zidan issiqlikni koinotga to‘siqsiz chiqara boshlaydi. Ushbu rekord darajadagi sovuq nafaqat ilmiy qiziqish uyg‘otadi, balki qit’ada faoliyat yuritayotgan ilmiy stansiyalar xodimlari uchun ham jiddiy sinov hisoblanadi.

Bunday sharoitda texnika va asbob-uskunalarning ishlashi murakkablashadi, inson salomatligi uchun esa o‘ta xavfli muhit yuzaga keladi. Shunga qaramay, olimlar bu kabi hodisalarni Yer sayyorasidagi iqlim muvozanatini tushunish uchun qimmatli ma’lumotlar manbai deb hisoblaydilar.

Kelajakdagi taxminlar va kuzatuvlar Mutaxassislar Antarktidadagi harorat o‘zgarishlarini doimiy ravishda sun’iy yo‘ldoshlar va maxsus meteorologik stansiyalar yordamida kuzatib borishmoqda. Garchi hozirgi ko‘rsatkich so‘nggi yillardagi eng pasti bo‘lsa-da, u tarixdagi mutlaq rekord darajaga hali yetgani yo‘q.

Ma’lumot o‘rnida aytish joizki, Yer yuzidagi eng past harorat aynan shu qit’adagi "Vostok" stansiyasida qayd etilgan bo‘lib, u manfiy 89,2 darajani tashkil etgan. Hozirgi kuzatuvlar global isish sharoitida ham ayrim hududlarda qisqa muddatli keskin sovuqlar bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.

Bu esa iqlim tizimining qanchalik murakkab va kutilmagan hodisalarga boy ekanligidan dalolat beradi. Olimlar kelgusi haftalarda haroratning yana biroz ko‘tarilishini taxmin qilishmoqda, biroq joriy yilgi qish o‘zining qattiq kelishi bilan uzoq vaqt yodda qolishi shubhasiz.