El Nino sababli okean jonzotlari yangi hududlarga ko'chmoqda
Dengizshunos olimlar El-Nino iqlim hodisasining kuchayishi natijasida okean jonzotlarining yashash joylari va harakat yo‘nalishi keskin o‘zgarishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Suv haroratining ko‘tarilishi oqibatida akulalar, zaharli dengiz ilonlari va odatda tropik kengliklarda uchraydigan boshqa jonzotlar yangi hududlarga, xususan, AQSHning g‘arbiy sohillari tomon ko‘chib o‘tishi kutilmoqda. Mutaxassislar ushbu tabiiy jarayon okean ekotizimida jiddiy siljishlarga sabab bo‘lishini va bu holat kelgusi yillarda yanada yaqqol namoyon bo‘lishini ta’kidlamoqda.
AQSH Milliy okean va atmosfera boshqarmasi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yilning kuz fasliga borib El-Nino hodisasi o‘rtacha yoki kuchli bosqichga chiqishi prognoz qilinmoqda. Hozirgi vaqtda okean suvlari harorati rekord darajada isib ketgan bo‘lib, bu jarayon dengiz hayvonlarining odatiy migratsiya yo‘llarini o‘zgartirib yubormoqda.
El-Nino — Tinch okeanining sharqiy qismida suv yuzasining isishi bilan bog‘liq bo‘lib, u odatda har ikki-yetti yilda bir marta takrorlanadi va bir yilgacha davom etishi mumkin. Okean faunasidagi o‘zgarishlar Olimlarning fikricha, suv haroratining ko‘tarilishi nafaqat oq akulalar, balki yo‘lbars, buqa va bolg‘abosh akulalarning ham yangi hududlarda paydo bo‘lishiga olib keladi.
Kaliforniya shtati universiteti mutaxassislari yosh oq akulalar allaqachon o‘zlarining an’anaviy yashash joylarini tark etib, shimolroqqa harakatlana boshlaganini qayd etishmoqda. Bu esa sohil bo‘yida yashaydigan aholi va sayyohlar uchun kutilmagan uchrashuvlar xavfini oshirishi mumkin.
Shuningdek, iliq suv oqimlari bilan birga tropik baliqlar, dengiz toshbaqalari va o‘ta zaharli hisoblangan sariq qorinli dengiz ilonlari ham avval uchrashmagan hududlarga kirib kelishi ehtimoli yuqori. Mutaxassislar bu vaziyatni vahima qilish uchun asos emas, balki tabiatdagi o‘zgarishlarga tayyor turish uchun ogohlantirish deb hisoblashmoqda.
Zamonaviy texnologiyalar va kuzatuv tizimlari bunday jarayonlarni oldindan tahlil qilish va zarur choralarni ko‘rish imkonini beradi. Ekologik xavflar va zaharli suv o‘tlari Iqlim o‘zgarishi faqat yirik jonzotlar bilan cheklanib qolmaydi.
Suv haroratining ko‘tarilishi zaharli suv o‘tlarining haddan tashqari ko‘payib ketishiga ham sharoit yaratadi. Bunday o‘tlar ishlab chiqaradigan domoy kislotasi dengiz sutemizuvchilari va qushlar uchun xavfli bo‘lib, ularning asab tizimiga zarar yetkazishi mumkin.
Bu esa okean zanjiridagi barcha bo‘g‘inlarga o‘z ta’sirini o‘tkazadi. Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, El-Nino hodisasi global iqlimning ajralmas qismi bo‘lib, u insoniyatdan tabiatga nisbatan e’tiborliroq bo‘lishni talab etadi.
Okeanlardagi harorat o‘zgarishi faqat suv osti dunyosiga emas, balki qirg‘oq bo‘yi mintaqalaridagi iqtisodiy va ijtimoiy hayotga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatishi muqarrar. Olimlar bu boradagi tadqiqotlarni davom ettirib, ekotizimni asrab qolish choralarini ko‘rmoqda.
