Tramp Oq uyda yangi bal zali loyihasini davom ettiradi
AQSH prezidenti Donald Tramp Oq uyni o‘zgartirish bo‘yicha eng bahsli loyihalardan birini davom ettirish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
21 avgust kuni AQSH Oliy sudi raisi Jon Roberts quyi sudning qurilishni to‘xtatish haqidagi qarorini vaqtincha blokladi. Bu qaror Tramp ma’muriyatiga Oq uy hududidagi yangi bal zali loyihasi bo‘yicha qurilish ishlarini hozircha davom ettirish imkonini beradi.
Biroq muhim jihat bor: Oliy sud hali loyihaning qonuniyligi bo‘yicha yakuniy qaror chiqargani yo‘q. Tramp nimani qurmoqda?
Masala oddiy ta’mir haqida emas. Tramp ma’muriyati Oq uyning tarixiy Sharqiy qanoti o‘rnida katta bal zali va unga bog‘liq xavfsizlik hamda harbiy infratuzilmani barpo qilmoqda.
Loyihaning qiymati hozirda taxminan 400 million dollar deb baholanmoqda, qurilayotgan asosiy inshoot esa qariyb 90 ming kvadrat fut maydonni egallashi rejalashtirilgan. Trampning o‘zi loyihani nafaqat tantanalar uchun mo‘ljallangan bal zali, balki milliy xavfsizlik nuqtayi nazaridan muhim majmua sifatida taqdim etmoqda.
Biroq sudlar uchun asosiy savol boshqa: prezident bunday ko‘lamdagi o‘zgarishni Kongress roziligisiz amalga oshira oladimi? Aynan shu savol butun bahsning markazida turibdi.
Nega sudlar qurilishni to‘xtatishga urindi? Oq uy tarixiy va huquqiy jihatdan oddiy prezidentlik qarorgohi emas.
Tramp ma’muriyatining pozitsiyasiga ko‘ra, prezident ijro qarorgohiga ma’lum o‘zgartishlar kiritish vakolatiga ega. Ammo loyihaga qarshi chiqqanlar Sharqiy qanotni buzib, uning o‘rniga ulkan yangi inshoot qurishni oddiy «ta’mir» yoki «yaxshilash» deb baholab bo‘lmasligini ta’kidlamoqda.
Vashingtondagi federal apellyatsiya sudi ham prezidentning Oq uyni shaxsiy xohishiga ko‘ra tubdan o‘zgartirish uchun cheklanmagan vakolatga ega emasligi haqida xulosa chiqargan. Sud loyiha Kongress tasdig‘ini talab qilishi mumkinligini bildirgan.
Shu sababli Tramp ma’muriyati masalani Oliy sudga olib chiqdi. Jon Robertsning qarori nimani anglatadi?
21 avgustda Oliy sud raisi Jon Roberts quyi sud qaroriga nisbatan ma’muriy to‘xtatish chorasi qo‘lladi. Bu — Trampning barcha da’volari sud tomonidan ma’qullandi, degani emas.
Aksincha, Oliy sud ma’muriyatning favqulodda murojaatini ko‘rib chiqish uchun vaqt olmoqda. Shu orada qurilish ishlari davom etishiga ruxsat berildi.
Qarorning qancha vaqt amal qilishi hozircha aniq emas. Demak, bu yerda eng muhim farq: «Qurilishga ruxsat berildi» — ha.
«Qurilish qonuniy deb topildi» — hali yo‘q. Tramp nima uchun shoshilmoqda?
Bu loyiha prezidentning ikkinchi muddatidagi eng katta Oq uy tashabbuslaridan biriga aylangan. Ma’muriyatning ta’kidlashicha, qurilish jadal sur’atda davom etmoqda va loyihaning katta qismi allaqachon bajarilgan.
Oq uy Oliy sudga taqdim etgan materiallarda ishlarni to‘xtatish katta zarar keltirishi mumkinligini ta’kidlagan. Tramp esa loyihani milliy xavfsizlik bilan bog‘lamoqda.
Prezident yangi majmuani milliy xavfsizlik nuqtayi sifatida ko‘rib chiqadi, chunki u harbiy, xavfsizlik va administrativ funksiyalarni birlashtiradi. Bu esa Oq uyni faqat tarixiy obyekt emas, balki davlatning strategik markazi sifatida ko‘rishini anglatdiradi.
Ushbu loyihaning natijasi Oq uy hududidagi o‘zgarishlar prezidentning ikkinchi muddatidagi asosiy siyosat jihati sifatida saqlanadi. Qonuniy holati hali aniq emas, lekin qurilish davom etmoqda va bu jarayon Oliy sudning yakuniyligacha davom etadi.
