Jahon bozorida neft narxi tushdi va gaz qimmatlashdi

Jahon energetika bozorida ayni kunlarda turlicha va murakkab jarayonlar kuzatilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Xalqaro birjalarda neft narxi Eron atrofidagi geosiyosiy vaziyatning barqarorlashuvi hamda AQSH Federal zaxira tizimi tomonidan foiz stavkalarining kutilayotgan o‘zgarishi fonida pasayishni boshladi. Shu bilan birga, Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida tabiiy gaz narxi xavfli darajada yuqori bo‘lib qolmoqda, bu esa mintaqa iqtisodiyoti uchun jiddiy xavf tug‘dirmoqda.

Isitish mavsumi oldidan gaz zaxiralarining yetarli emasligi sababli ko‘mirga bo‘lgan talab keskin ortib, ushbu yoqilg‘i turining ham narxi ko‘tarilishiga olib keldi. Neft bozoridagi o‘zgarishlar Xalqaro bozorlarda neft kotirovkalari sezilarli darajada pasaydi.

Xususan, Shimoliy dengizda qazib olinadigan Brent markali neftning bir barreli narxi hafta davomida 92,4 dollardan 89,3 dollargacha arzonlashdi. Mutaxassislarning fikricha, narxlarning tushishiga AQSH Federal zaxira tizimi mas’ullarining yil yakuniga qadar foiz stavkalarini oshirish ehtimoli haqidagi bayonotlari asosiy sabab bo‘ldi.

Bu kabi moliyaviy choralar odatda iqtisodiy faollikni sekinlashtirib, energiya resurslariga bo‘lgan talabni kamaytiradi. Shuningdek, geosiyosiy maydondagi yangiliklar ham bozorga o‘z ta’sirini ko‘rsatdi.

Eron va Ummon o‘rtasidagi kelishuvlar hamda Hurmuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish xavfsizligi bo‘yicha tarqalgan xabarlar xavotirlarni biroz yumshatdi. Bundan tashqari, Venesueladagi yirik neft konlarini o‘zlashtirish bo‘yicha kutilayotgan yangi bitimlar haqidagi ma’lumotlar taklif hajmi ortishi mumkinligidan dalolat berib, narxlarni jilovlashga xizmat qildi.

Yevropadagi energetika inqirozi Yevropa qit’asida esa vaziyat ancha murakkabligicha qolmoqda. Niderlandiyaning TTF birjasida tabiiy gazning ming kubometri uchun narx 800 dollarlik ko‘rsatkichdan pastga tushmayapti.

Bu o‘tgan yilgi narxlarga nisbatan ikki baravar qimmat demakdir. Tahlillarga ko‘ra, Yevropa davlatlari gaz importini ko‘paytirish masalasida kechikkan va hozirda yer osti omborlaridagi zaxiralar o‘tgan yilning mos davriga qaraganda 14 milliard kubometrga kam.

Zaxiralarning kamligi va narxlarning yuqoriligi sababli Yevropa Ittifoqi davlatlari joriy mavsumda energiya resurslari uchun o‘nlab milliard dollar qo‘shimcha mablag‘ sarflashiga to‘g‘ri keladi. Gazning qimmatligi sanoat korxonalarini muqobil yoqilg‘i manbalarini qidirishga majbur qilmoqda.

Natijada, ko‘mirga bo‘lgan talab ortib, uning narxi bir tonna uchun 131,5 dollargacha ko‘tarildi. Ushbu holat kelayotgan qish mavsumi Yevropa aholisi va sanoati uchun katta moliyaviy sinov bo‘lishidan dalolat beradi.