Britaniyada suniy intellekt yordamida ilk bor miya operatsiyasi o'tkazildi

Buyuk Britaniya tibbiyotida tarixiy voqea yuz berdi: dunyoda ilk bor miya jarrohligi amaliyoti sun’iy intellektning bevosita yordami ostida muvaffaqiyatli yakunlandi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

London universitet kolleji shifoxonasi mutaxassislari yangi texnologiya ko‘magida bemor miyasidagi o‘smani o‘ta aniqlik bilan olib tashlashga erishdilar. Sun’iy intellekt tizimi operatsiya jarayonini real vaqt rejimida kuzatib, jarrohlarga hayotiy muhim qon tomirlari va asab tolalarining joylashuvini ko‘rsatib turgan.

Bu yangilik tibbiyot sohasida murakkab jarrohlik amaliyotlarining xavfsizligini ta’minlashda yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda. Amaliyot 48 yoshli Ris Xibbert ismli bemorda o‘tkazildi.

Uning gipofiz bezida 11 millimetrli o‘sma aniqlangan bo‘lib, ushbu tuzilma inson tanasidagi gormonlar muvozanati, qon bosimi va modda almashinuvi uchun mas’ul hisoblanadi. O‘sma miyani qon bilan ta’minlovchi asosiy arteriyalar va ko‘rish asablariga juda yaqin joylashgani sababli, jarrohlik jarayoni o‘ta yuqori xavf ostida kechishi taxmin qilingan edi.

Agar o‘z vaqtida chora ko‘rilmaganida, bemor butunlay ko‘rish qobiliyatidan mahrum bo‘lishi mumkin edi. Texnologiyaning ishlash tamoyili Jarrohlik amaliyoti davomida mutaxassislar burun orqali kiritiladigan maxsus endoskopik uskunadan foydalanishdi.

Shu vaqtning o‘zida sun’iy intellekt tizimi kameradan kelayotgan jonli tasvirni soniyaning ulushlarida tahlil qilib bordi. Tizim jarrohlik asboblarining harakatini nazorat qilib, ekranda xavfli hududlarni alohida ranglar bilan belgilab berdi.

Bu esa shifokorlarga sog‘lom to‘qimalarga shikast yetkazmasdan, faqat o‘smaning o‘zini ehtiyotkorlik bilan kesib olish imkonini yaratdi. Mazkur dasturiy ta’minotni yaratish uchun olimlar yuzlab o‘xshash operatsiyalarning videoyozuvlaridan foydalanishgan.

Sun’iy intellekt miyaning ichki tuzilishini, qon tomirlari va nerv tolalari qayerda joylashishini o‘rganish uchun katta hajmdagi ma’lumotlar asosida o‘qitilgan. Natijada tizim hatto eng tajribali jarroh ham ilg‘ashi qiyin bo‘lgan nozik jihatlarni aniqlash darajasiga yetkazilgan.

Xavfsiz jarrohlikning yangi bosqichi Loyiha rahbari professor Hani Markusning ta’kidlashicha, sun’iy intellekt jarrohning o‘rnini bosish uchun emas, balki unga "ikkinchi ko‘z" bo‘lib xizmat qilish uchun yaratilgan. Inson charchashi yoki diqqati tarqalishi mumkin bo‘lgan vaziyatlarda texnologiya hushyorlikni saqlab, xatolarning oldini oladi.

Bu usul ayniqsa miya kabi o‘ta nozik a’zolarda o‘tkaziladigan operatsiyalarda asoratlar xavfini sezilarli darajada kamaytiradi. Hozirda mutaxassislar ushbu texnologiyani yanada takomillashtirish va uni kengroq amaliyotga tatbiq etish ustida ish olib bormoqdalar.

Kelajakda sun’iy intellekt yordamida amalga oshiriladigan jarrohlik amaliyotlari nafaqat Buyuk Britaniyada, balki butun dunyo bo‘ylab tibbiy yordam sifatini oshirishga xizmat qilishi shubhasiz. Bemor Ris Xibbert esa operatsiyadan so‘ng o‘zini yaxshi his qilmoqda va uning ko‘rish qobiliyati tiklanishni boshlagan.