Nepal va Xitoyda tabiiy ofat qurbonlari soni ortmoqda
Nepal va Xitoy tog‘li chegara hududlarida yuz bergan kuchli suv toshqinlari va loy ko‘chkilari mintaqada og‘ir gumanitar fojialardan birini keltirib chiqardi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
So‘nggi rasmiy ma’lumotlar ko‘rasida, tabiiy ofat sababli halok bo‘lganlar soni 1 114 nafarga yetgan. Vayronalar ko‘lami va loy hajmi ortib borayotgani sababli qurbonlar soni yanada oshishi ehtimoli mavjud, shuning uchun xavotir bildirilmoqda.
Ofat ko‘lami tog‘ chegarasi bo‘ylab joylashgan o‘nlab aholi punktlarini qamrab oldi. 1 114 nafar qurbon sifatida tasdiqlangan talafot loy va shiddatli sel oqimlari ostida qolgan aholi va sayyohlardan iborat.
4 000 ga yaqin bedarak yo‘qolganlar soni ham ko‘rsatilgan; ular vayronalar yoki loy qatlamlari ostida qolgani taxmin qilinmoqda. Aloqa tarmoqlari butunlay uzilgan sababli ularning holoti aniq belgilanmayapti.
Infratuzilmaning izdan chiqishi ham jiddiy muammo bo‘ldi. Suv toshqini tog‘ yo‘llarini yuvib ketgan, bir qator strategik ko‘priklar qulab tushgan va elektr-aloqa tarmoqlari uzilgan.
Natijada ko‘plab qishloqlar tashqi dunyodan butkul ajralib qoldi. Ushbu hududlarda yashaydigan aholi gida, ovqat va tibbiy yordamga murojaat qila olmayapti.
Qidiruv-qutqaruv ishlari vaqtga qarshi o‘tkazilmoqda. Nepal va Xitoy qutqaruv xizmatlari, harbiy tuzilmalar va mahalliy aholi vakillari ishtirokida keng qamrovli operatsiya davom ettirmoqda.
Og‘ir texnikadan foydalanish cheklovlari sababli, murakkab tog‘ relefi va qayta ko‘chki yuz berish xavfi yuqori bo‘lishi tufayli og‘ir maxsus texnikalarni jalb etish kechikmoqda. Qutqaruvchilar ko‘plab nuqtalarda qo‘l kuchi bilan ishlashga majbur bo‘lmoqda.
Aviatsiya safarbarligi ham muhim rol o‘ynaydi. Xavfli hududlarda qamalib qolganlarni evakuatsiya qilish va yaradorlarga birinchi yordam ko‘rsatish uchun har ikki davlat tomonidan qutqaruv vertolyotlari uzluksiz parvozlarni amalga oshirmoqda.
Shuningdek, qutqaruv uchun oz fursat qolganligi sababli mutaxassislar vaqt bedarak yo‘qolganlarning tirik topilishi imkoniyatini keskin kamaytirib borganini ta’kidlayotishadi. Ishlar tunu-kun to‘xtatilmayapti.
Global iqlim o‘zgarishi Himolay mintaqasida muzliklarning tez erishi va mavsumiy yog‘ingarchiliklarning keskin kuchayishi sababli tog‘li hududlardagi transchegaraviy xavfsizlik choralarini tubdan qayta ko‘rib chiqishni taqozo etmoqda. Eski ogohlantirish tizimlari va infratuzilmani yangilash shu hududlarda kelajakdagi ofatlardan himoya qilish uchun zarur bo‘ladi.
Kichik sarlavha Davlatlar tog‘li hududlarda tabiiy ofatlar oldini olish uchun erta ogohlantirish tizimlarini rivojlantirish kerak. Bu tizimlar uyquv suv darajasi, yomg‘ir yo‘g‘i va loy harakati haqida ma’lumot yig‘ish orqali ishlashi mumkin.
Ertaga ogohlantirish berilishi aholi va sayyohlarni xavfli zonadan vaqtga kichik vaqt bilan evakuatsiya qilish imkonini beradi. Bu hayotlarni saqlashda muhim rol oynaydi.
Kichik sarlavha Mahalliy aholi bilan ishlash ham muhimdir. Ular hududning geografik xususiyatlarini yaxshi biladilar.
Ularning bilimi qutqaruv operatsiyalarini samarali boshlashda foydalani mumkin. Mahalliy qo‘llab-quvvatlash, erta ogohlantirish va infratuzilmani mustahkamlashtirish birgalikda tog‘li hududlarda xavfsizlikni oshiradi.
Bu yondashuv tabiiy ofatlarning ozod qolgan ta’sirini kamaytirishga yordam beradi.
