Qizil dengizdagi to'qnashuvlar sababli neft narxi keskin ko'tarildi
Jahon energetika bozorida navbatdagi keskin o‘zgarishlar kuzatilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Brent markali xom neft narxi bir kun ichida sezilarli darajada ko‘tarilib, bir barreli uchun 106,9 dollarga yetdi. Ushbu holat Yaman sohillari yaqinidagi harbiy to‘qnashuvlar va strategik dengiz yo‘llari ustidan nazorat o‘rnatishga bo‘lgan urinishlar natijasida yuzaga keldi.
Yamandagi husiylar guruhi Qizil dengizdagi muhim nuqtalarni egallashi ortidan global neft yetkazib berish zanjiri jiddiy xavf ostida qoldi, bu esa jahon bozorida xavotirlarni kuchaytirib, narxlar ko‘tarilishiga asosiy turtki bo‘ldi. Yaman sohillaridagi harbiy strategiya Yamandagi Ansor Alloh harakati ayni paytda harbiy harakatlarni kuchaytirib, strategik ustunlikka erishishga intilmoqda.
Xususan, guruh Qizil dengiz bo‘yida joylashgan va Bobil-Mandeb bo‘g‘oziga kirish darvozasi hisoblangan Moxa portini o‘z nazoratiga oldi. Ushbu hududning egallanishi husiylarga Suvaysh kanali orqali o‘tadigan Saudiya Arabistoni tankerlariga bevosita tahdid solish imkonini beradi.
Shu bilan birga, Reuters agentligi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, husiylar dengizdagi muhim Hanish orollariga ham hujum boshlagan. Agar ushbu hududlar to‘liq nazorat ostiga o‘tsa, mintaqadagi asosiy neft tranzit yo‘llaridan biri yopilishi mumkin.
Bu holat Eronning mintaqadagi ta’sirini kuchaytirib, AQSH bilan davom etayotgan geosiyosiy qarama-qarshilikda qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi. Mutaxassislarning fikricha, ta’minot yo‘llarining kesilishi neft narxining yanada yuqori darajalarga ko‘tarilishiga sabab bo‘ladi.
Xalqaro munosabat va bozor omillari Vashington va uning ittifoqchilari dengiz yo‘llari xavfsizligini ta’minlash maqsadida harbiy choralar ko‘rishga majbur bo‘lmoqda. AQSH Markaziy qo‘mondonligi tomonidan Eron neftini tashuvchi tankerlarga zarbalar berilgani haqida xabarlar mavjud.
Saudiya Arabistoni uchun asosiy eksport yo‘li bo‘lgan Ormuz bo‘g‘ozida vaziyat murakkablashgan bir paytda, Qizil dengizdagi muqobil yo‘lning ham xavf ostida qolishi global energetika xavfsizligiga katta zarba hisoblanadi. Shu o‘rinda, bozorning kelgusi taqdiri faqatgina harbiy to‘qnashuvlarga emas, balki yirik iste’molchilarning xatti-harakatlariga ham bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
ING banki tahlilchilari Xitoyning bu boradagi rolini alohida ta’kidlamoqda. Dunyoning eng yirik neft xaridori bo‘lgan Pekin so‘nggi haftalarda xaridlarni ko‘paytirgan.
Agar Xitoy tomonidan talab o‘sishda davom etsa, ta’minotdagi har qanday uzilish narxlarning yanada jadalroq ko‘tarilishiga olib keladi. Hozirgi vaziyatda taklifning kamayishi va talabning ortishi jahon iqtisodiyoti uchun yangi sinovlarni keltirib chiqarmoqda.
