Yamandagi husiylar strategik Perim orolini o'z nazoratiga oldi
Yaqin Sharqdagi keskinlik butun global iqtisodiyot va dengiz savdosiga jiddiy xavf tug‘diruvchi nuqtaga yetdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Yamandagi husiylarning "Ansorulloh" harakati Bab al-Mandab bo‘g‘ozining markazida joylashgan strategik Perim orolini o‘z nazoratiga oldi. Britaniyaning "The Guardian" nashri tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olingan hukumat kuchlarining mag‘lubiyati va muhim Moha portining boy berilishi natijasida husiylar jahon yuk tashuv tizimining asosiy yo‘nalishini amalda o‘z qo‘liga kiritdi.
AQSHning yangi saylangan prezidenti Donald Trampning Yamandagi harbiy amaliyotlarga aralashish niyati yo‘qligi esa mintaqadagi vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda. Strategik orolning boy berilishi va iqtisodiy xavflar Perim orolining qo‘ldan ketishi jahon logistika tizimini tubdan izdan chiqarishi mumkin bo‘lgan hodisadir.
Mazkur orol Qizil dengiz va Suvaysh kanali orqali Osiyoni Yevropa bilan bog‘lovchi Bab al-Mandab bo‘g‘ozining eng tor qismida joylashgan. Ushbu hududni nazorat qilish husiylarga bo‘g‘ozdan o‘tadigan har bir yuk kemasi, neft tankeri va harbiy flotni to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuzatish hamda nishonga olish imkonini beradi.
Bu holat ayniqsa Saudiya Arabistoni iqtisodiyoti uchun qaqshatqich zarba bo‘lishi kutilmoqda. Eron Hurmuz bo‘g‘ozida bosimni kuchaytirayotgan bir vaqtda, Saudiya Arabistoni o‘z xomashyosini eksport qilishda Qizil dengiz yo‘nalishiga hayotiy darajada bog‘lanib qolgan edi.
Dunyo bo‘ylab dengiz orqali tashiladigan jami tijoriy yuklarning qariyb 12 foizi aynan shu bo‘g‘oz orqali o‘tishini hisobga olsak, uning yopilishi yoki xavf ostida qolishi jahon bozorida narx-navoning keskin ko‘tarilishiga sabab bo‘ladi. Hukumat kuchlarining chekinishi va Adan shahri taqdiri Yamanning g‘arbiy sohilidagi so‘nggi voqealar hukumat koalitsiyasi kuchlarining parokandalikka yuz tutganini ko‘rsatmoqda.
Strategik ahamiyatga ega Moha port shahrining husiylar qo‘liga o‘tishi front chizig‘ining to‘liq yorilishiga olib keldi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan Yaman hukumati bo‘linmalari ketma-ket zarbalardan so‘ng Perim orolini tashlab chiqishga majbur bo‘ldi.
Hozirda G‘arbiy mamlakatlar tahlilchilari Yamanning muvaqqat poytaxti hisoblangan Adan shahrining taqdiridan jiddiy xavotirda. Hukumat nazoratidagi hududlarda davom etayotgan ichki siyosiy nizolar va harbiy frontning tezkorlik bilan qulashi yaqin kunlarda Adan shahrining ham husiylar qo‘liga o‘tib ketish ehtimolini oshirmoqda.
Bu esa Yamandagi rasmiy boshqaruvning butunlay barham topishiga va mintaqada Eron ta’sirining mutlaq ustunligiga zamin yaratishi mumkin. AQSH ma’muriyatining Yamandagi mojarolarga nisbatan vazmin pozitsiyasi va harbiy aralashuvdan qochayotgani mintaqadagi kuchlar muvozanatini butunlay o‘zgartirib yubordi.
Husiylarning dengiz yo‘llaridagi hukmronligi nafaqat mintaqaviy xavfsizlik, balki global energiya barqarorligi uchun ham uzoq muddatli tahdidga aylandi. Vaziyatning bunday rivoji xalqaro hamjamiyatdan yangicha diplomatik va iqtisodiy yondashuvlarni talab etmoqda.
