Xalqaro vaqt tizimini yangi tartibga o'tkazish taklif qilindi
Yer sayyorasining o‘z o‘qi atrofida aylanish tezligi o‘zgarib borayotgani sababli xalqaro vaqt tizimiga jiddiy o‘zgartirishlar kiritilishi kutilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mutaxassislar dunyo bo‘ylab qo‘llaniladigan yagona vaqtni Yerning aylanishiga bog‘liq bo‘lmagan yangi tartibga o‘tkazishni taklif qilmoqdalar. Ushbu islohot zamonaviy texnologik tizimlarning barqaror ishlashini ta’minlash va vaqt o‘lchovidagi soniyali tafovutlarni bartaraf etishga qaratilgan.
Hozirgi vaqtda butun dunyo 1972-yildan buyon amal qilib kelayotgan muvofiqlashtirilgan universal vaqt tizimidan foydalanadi. Mazkur tizim o‘ta aniqlik bilan ishlovchi atom soatlariga asoslangan.
Biroq Yerning aylanish tezligi doimiy emasligi sababli atom vaqti bilan Quyosh vaqti o‘rtasida kichik farqlar yuzaga keladi. Shu paytga qadar ushbu tafovutni tenglashtirish uchun vaqtga jami yigirma yetti marotaba qo‘shimcha soniya qo‘shilgan.
Texnologik xavflar va yangi yondashuv So‘nggi yillarda Yerning aylanish tezligi kutilmaganda oshgani kuzatilmoqda. Bu esa vaqt tizimidan bir soniyani olib tashlash, ya’ni manfiy soniyani joriy etish zaruratini tug‘dirmoqda.
Olimlar bunday o‘zgarishning zamonaviy kompyuter dasturlari va sun’iy yo‘ldosh navigatsiya tizimlariga salbiy ta’siridan xavotirda. Chunki mavjud dasturiy ta’minotlarning aksariyati vaqtning kamayishini emas, balki faqat ortishini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan.
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, vaqtni soniyalar yordamida tez-tez to‘g‘rilab turish global aloqa tizimlarida jiddiy nosozliklarga sabab bo‘lishi mumkin. Shu bois olimlar atom vaqtini Quyosh vaqtidan butunlay ajratishni taklif qilmoqdalar.
Mazkur yondashuvga ko‘ra, ikki tizim o‘rtasidagi farq yillar davomida to‘planib boradi va bir necha yuz yildan so‘ng yaxlit bir soat yordamida tuzatish kiritiladi. Kelajakdagi o‘zgarishlar va muddatlar Vaqt tizimidagi ushbu muhim islohot Xalqaro o‘lchovlar va tarozilar byurosining navbatdagi anjumanida ko‘rib chiqiladi.
Agar taklif etilayotgan yangi tartib ma’qullansa, u 2027-yilning may oyidan boshlab kuchga kirishi kutilmoqda. Shundan so‘ng kundalik hayotimizda soniyali o‘zgarishlar to‘xtatiladi va vaqtni hisoblashning yanada barqaror usuliga o‘tiladi.
Hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, atom vaqti va Quyosh vaqti o‘rtasidagi tafovut taxminan ming yil davomida bir soatga yetadi. Bunday farq insonlarning kundalik turmush tarziga sezilarli ta’sir ko‘rsatmaydi, biroq murakkab texnik qurilmalar va raqamli tizimlarning bir maromda, xatosiz ishlashini kafolatlaydi.
Bu o‘zgarish insoniyat tarixida vaqtni o‘lchash borasidagi eng yirik qadamlardan biri bo‘lishi bashorat qilinmoqda.
