Everest cho'qqisi insoniyatning mas'uliyatsizligi sababli ulkan chiqindixonaga aylanmoqda
Dunyoning eng baland nuqtasi hisoblangan Everest cho‘qqisi bugungi kunda jiddiy ekologik inqiroz yoqasida turibdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ko‘p yillar davomida alpinistlar tomonidan tashlab ketilgan tonnalab chiqindilar, xususan, yaroqsiz chodirlar, bo‘shagan kislorod ballonlari va oziq-ovqat qadoqlari tog‘ning yuqori lagerlarida to‘planib qolmoqda. Insoniyatning tabiatga bunday salbiy ta’siri nafaqat hududning tabiiy go‘zalligiga putur yetkazmoqda, balki baland tog‘ ekotizimi uchun ham katta xavf tug‘dirmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, Everest endilikda nafaqat jasorat ramzi, balki insoniyatning ekologik mas’uliyatsizligini ko‘rsatuvchi eng baland chiqindixonaga aylanib bormoqda. Tijorat alpinizmining salbiy oqibatlari So‘nggi yillarda Everestga ko‘tarilishni istovchilar soni keskin ortdi.
Bu holat tijorat alpinizmining rivojlanishiga turtki berdi, biroq o‘z navbatida atrof-muhitga bo‘lgan bosimni ham kuchaytirdi. Cho‘qqini zabt etishni maqsad qilgan ko‘plab sayyohlar o‘z hayotlarini saqlab qolish va kuchlarini tejash maqsadida og‘ir anjomlarni yuqori nuqtalarda qoldirib ketishga majbur bo‘lmoqdalar.
Havoning o‘ta siyrakligi va past harorat sharoitida har bir ortiqcha kilogramm inson hayoti uchun xavf tug‘dirishi mumkin, shu sababli ko‘p hollarda chiqindilarni pastga olib tushish masalasi ikkinchi darajali bo‘lib qolmoqda. Tozalash ishlaridagi murakkabliklar Everestning sakkiz ming metrdan yuqori qismida, ya’ni o‘lim hududida tozalash ishlarini olib borish nihoyatda og‘ir va xavfli jarayondir.
Bu balandlikda texnikadan foydalanish imkoni yo‘qligi sababli, barcha chiqindilar qo‘l mehnati yordamida pastga tushirilishi lozim. Mahalliy hukumat va ko‘ngilli tashkilotlar tomonidan turli tozalash aksiyalari tashkil etilayotgan bo‘lsa-da, to‘planib qolgan chiqindilar miqdori yil sayin ortib bormoqda.
Cho‘qqiga chiqish uchun ruxsatnoma to‘lovlarini oshirish va alpinistlar zimmasiga o‘z chiqindilarini qaytarib olib tushish majburiyatini yuklash kabi choralar hozircha kutilgan natijani bermayapti. Ushbu muammoni hal etish uchun xalqaro hamjamiyat va alpinizm uyushmalari tomonidan yanada qat’iy choralar ko‘rilishi talab etiladi.
Aks holda, dunyoning eng muqaddas va haybatli cho‘qqilaridan biri kelajak avlodlar uchun faqatgina chiqindilar bilan to‘la maskan bo‘lib qolishi hech gap emas. Everestni asrab qolish nafaqat Nepal yoki Xitoyning, balki butun insoniyatning burchidir.
