Buyuk Britaniya tarkibidagi hududlar mustaqillik masalasini muhokama qilmoqda
Buyuk Britaniya o‘zining ko‘p asrlik davlatchilik tarixidagi eng jiddiy va xavfli konstitutsiyaviy inqiroz yoqasida turibdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Britaniyaning nufuzli nashrlaridan biri bo‘lgan The Telegraph tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, Shotlandiya, Uels hamda Shimoliy Irlandiya rahbarlari rasmiy London bilan hisoblashmasdan, Birlashgan Qirollik tarkibidan chiqish va o‘z mustaqilligini e’lon qilish masalasini muhokama etish uchun favqulodda uchrashuv o‘tkazmoqda. Britaniya tarixida ilk bor ushbu uchala mintaqa boshqaruvi tepasida mustaqillik g‘oyasini ochiq qo‘llab-quvvatlovchi siyosiy kuchlar bir vaqtda jamlangani vaziyatni yanada keskinlashtirmoqda.
Ushbu hududlar rahbarlari Londonning cheklovlarini chetlab o‘tib, aholining o‘z taqdirini o‘zi belgilashini ta’minlovchi rasmiy referendumlar o‘tkazish huquqiga erishishni ko‘zlamoqda. Hozirgi kunda bu hududlarning har biri o‘z geosiyosiy kelajagini aniq belgilab olgan.
Xususan, Shotlandiya va Uels mustaqil davlat sifatida to‘g‘ridan-to‘g‘ri Yevropa Ittifoqiga qo‘shilishni rejalashtirayotgan bo‘lsa, Shimoliy Irlandiya Irlandiya Respublikasi bilan yagona davlatga birlashish yo‘lini tanlamoqda. Referendum o‘tkazish huquqi va siyosiy hamjihatlik Mintaqa rahbarlari Londonga qarshi yagona pozitsiyani ilgari surgan holda, mustaqillik mexanizmlarini qonuniy asoslash uchun bir stol atrofiga yig‘ilmoqda.
Muzokaralarning asosiy maqsadi markaziy hukumatning qat’iy roziligisiz ham o‘z hududlarida umumxalq so‘rovnomalarini o‘tkazish vakolatini qo‘lga kiritishdir. Uchala ma’muriy birlikka ham bir vaqtning o‘zida suverenitet tarafdori bo‘lgan siyosatchilar rahbarlik qilayotgani bu harakatni to‘xtatib bo‘lmas kuchga aylantirishi mumkin.
Londondan ajralib chiqish rejalarining qay darajada amaliy kuchga ega ekani va Bukingem saroyi hamda hukumat ushbu tektonik zarbani qanday to‘xtatishi hozircha noma’lum. Agar ushbu rejalar amalga oshsa, Birlashgan Qirollik jahon xaritasidan butunlay yo‘qolib, uning o‘rnida bir nechta yangi mustaqil davlatlar paydo bo‘lishi mumkin.
Yevropa Ittifoqiga intilish va iqtisodiy manfaatlar Londondan ajralish istagining asosiy sabablaridan biri Yevropa Ittifoqi bilan bog‘liq manfaatlarga borib taqaladi. Shotlandiya aholisi 2016-yilgi referendumda Yevropa Ittifoqi tarkibida qolish uchun ovoz bergan edi.
Endilikda ular to‘laqonli mustaqil davlat sifatida Bryussel bilan hamkorlikni tiklashga bel bog‘lagan. Uels ham ushbu harakatga faol qo‘shilib, o‘z iqtisodiy erkinligini Londonga qaramlikda emas, balki Yevropa oilasining mustaqil a’zosi sifatida ko‘rmoqda.
Mintaqalarning ushbu dadil harakati Buyuk Britaniyaning jahon iqtisodiyoti va siyosatidagi nufuziga qaqshatqich zarba berishi kutilmoqda. Markaziy hukumatning zaiflashuvi va hududlarning o‘z yo‘lini tanlashi nafaqat orol davlati, balki butun Yevropa qit’asidagi siyosiy muvozanatni o‘zgartirib yuborishi mumkin.
