Yaqin Sharqda yangi harbiy koalitsiyalar va ittifoqlar shakllanmoqda
Yaqin Sharq mintaqasi va butun xalqaro xavfsizlik tizimi misli ko‘rilmagan darajada xavfli o‘zgarishlar ostonasida turibdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Dunyo bo‘ylab yangi harbiy-siyosiy koalitsiyalar allaqachon shakllanib ulgurdi va ushbu bo‘linishning eng qaynoq nuqtasi sifatida Yaqin Sharq maydoni yuzaga chiqmoqda. Isroil rasmiylari kelajakda Turkiya bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy to‘qnashuv yuz berishi mumkinligini e’lon qilgach, Tel-Aviv o‘z atrofiga Anqara bilan ziddiyatda bo‘lgan Gretsiya, Kiprning grek qismi hamda Hindistonni birlashtirgan yangi ittifoq tuzdi.
Bunga javoban Turkiya Saudiya Arabistoni va Pokiston bilan birgalikda Makka mudofaa paktini imzoladi. Mazkur ikki qarama-qarshi blokning shakllanishi mintaqadagi kuchlar muvozanatini butunlay o‘zgartirib yuborishi kutilmoqda.
Bunday harbiy-siyosiy qurshovga qarshi Turkiya ham jim qarab turmadi. Rajab Toyyib Erdo‘g‘on boshchiligidagi Anqara ma’muriyati Saudiya Arabistoni hamda musulmon dunyosining yagona yadroviy davlati bo‘lmish Pokiston bilan strategik kelashuvga erishdi.
Eng xavotirli jihati shundaki, ushbu ikki yangi koalitsiyaga kirgan har bir davlatni bir-biriga bo‘lgan chuqur tarixiy va geosiyosiy adovat bog‘lab turibdi. Ekspertlarning fikricha, ushbu ikki qudratli blokning ilk katta to‘qnashuvi Suriya maydonida yuz berishi ehtimoli yuqori.
Isroil boshchiligidagi yangi alyansning maqsadlari Tel-Aviv mintaqada Turkiyaning kuchayib borayotgan geosiyosiy ta’sirini jilovlash uchun keng ko‘lamli ittifoq shakllantirdi. Isroil rahbariyati Turkiya bilan harbiy to‘qnashuv kelajakda muqarrar ekanini ochiq tan olib, unga qarshi sheriklar qidirishni boshladi.
O‘rta yer dengizidagi hududiy va dengiz chegaralari bo‘yicha Anqara bilan bahslashib kelayotgan Gretsiya hamda Janubiy Kipr ushbu blokning tabiiy a’zosiga aylandi. Mazkur ittifoqning kutilmagan a’zosi sifatida Hindistonning maydonga chiqishi xalqaro hamjamiyat e’tiborini tortdi.
Pokiston va Turkiyaning yaqin do‘stona aloqalariga javoban, Hindiston Isroil bilan strategik sheriklikni kuchaytirib, ushbu alyansda salmoqli harbiy va iqtisodiy kuch sifatida namoyon bo‘lmoqda. Dehli o‘zining mintaqaviy raqibi bo‘lgan Pokistonga qarshi tashqi siyosatda Isroil bilan hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqdi.
Makka mudofaa pakti va musulmon dunyosining javobi Isroil va uning sheriklari harakatiga javoban musulmon dunyosining asosiy kuch markazlari yagona mudofaa chizig‘iga birlashdi. Turkiya va Saudiya Arabistoni mintaqaviy xavfsizlikni kafolatlash maqsadida rasmiy yadroviy maqomga ega Pokistonni mudofaa tizimiga jalb etdi.
Ushbu ittifoq Makka mudofaa pakti nomini olib, nafaqat hududiy xavfsizlik, balki mintaqaviy manfaatlarni jamoaviy himoya qilishga qaratilgan strategik tuzilmaga aylandi. Mazkur uchlik moliyaviy qudrat, texnologik jihatdan rivojlangan armiya va yadroviy salohiyatni birlashtirgan eng kuchli geosiyosiy blokni yuzaga keltirdi.
Saudiya Arabistonining iqtisodiy imkoniyatlari, Turkiyaning zamonaviy harbiy sanoati va Pokistonning yadro qalqoni mintaqadagi kuchlar nisbatini muvozanatlashtirishga xizmat qiladi. Biroq, bu ikki blok o‘rtasidagi keskinlik Suriya kabi beqaror hududlarda yangi harbiy harakatlar boshlanishiga turtki bo‘lishi mumkin.
