Xitoy Erondan Qizil dengizdagi xusiylar hujumini to'xtatishni so'radi
Dunyoning eng muhim neft va savdo yo‘llaridan biri hisoblangan Qizil dengiz hamda Bobul-Mandab bo‘g‘ozi atrofida geosiyosiy keskinlik kuchaygan bir sharoitda, Xitoy mintaqadagi jarayonlarga parda ortidan faol aralashishga majbur bo‘lmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Buyuk Britaniyaning Reuters axborot agentligi Erondagi ishonchli manbalarga tayanib tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, Pekin rasmiylari Tehron bilan yopiq muloqot o‘tkazib, Yamandagi xusiylar harakatini jilovlashda amaliy yordam so‘ragan. Ushbu diplomatik qadamga Saudiya Arabistonining Pekinga yordam so‘rab qilgan rasmiy murojaati bevosita turtki bo‘lgani aytilmoqda.
Xusiylarning Qizil dengiz sohillari va strategik bo‘g‘oz bo‘ylab faollashishi natijasida Saudiya Arabistonining neft eksporti hamda xalqaro tankerlar qatnovi to‘g‘ridan-to‘g‘ri xavf ostida qoldi. Rasmiy bayonotlarida vazminlik va muloqotga chaqirib kelayotgan Pekinning norasmiy talablari ancha qat’iy ko‘rinish olgan.
Xitoy o‘z iqtisodiyoti bevosita bog‘liq bo‘lgan global energetika yo‘llarining yopilib qolishini aslo istamaydi. Biroq Eronning ushbu so‘rovga bergan javobi mintaqada barqarorlikka erishish oson kechmasligidan dalolat bermoqda.
Saudiya iltimosi va Pekin manfaatlari Saudiya Arabistoni neft terminallari va tankerlar qatnovi xusiylar nishoniga aylangach, muammoni hal qilish uchun Pekinning diplomatik ta’siriga tayanishga qaror qildi. Yaman isyonchilarining Bobul-Mandab sohillarini nazoratga olishi Fors ko‘rfazi neftining jahon bozorlariga chiqishini jiddiy xavf ostiga qo‘ydi.
Xitoy nafaqat mintaqaviy barqarorlik tarafdori, balki o‘z sanoati uchun zarur bo‘lgan xomashyoning katta qismini aynan shu dengiz yo‘llari orqali qabul qiladi. Shu sababli, Pekin Tehron bilan muzokaralarda sanksiya yoki iqtisodiy bosim o‘tkazish o‘rniga, o‘zaro strategik sheriklik ruhida kelishuvga erishishga urg‘u berdi.
Xitoy tomoni global savdo xavfsizligi barcha tomonlar uchun manfaatli ekanini tushuntirishga harakat qilmoqda. Eronning shartlari va mintaqaviy vaziyat Eron tomoni Pekinning murojaatiga javoban o‘zining qat’iy pozitsiyasini bildirdi.
Tehrondagi manbalarning ta’kidlashicha, mintaqadagi xavfsizlik va xusiylarning harakatlari to‘g‘ridan-to‘g‘ri AQSH hamda Isroilning siyosati to‘xtatilishiga bog‘liq. Eron rasmiylari Qizil dengizdagi keskinlikni umumiy mintaqaviy ziddiyatlarning bir qismi sifatida baholamoqda.
Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchining Xitoyga amalga oshirgan tashrifi davomida ham ushbu masalalar atroflicha muhokama qilingan. Tehron o‘z ittifoqchilariga ta’sir o‘tkazishi mumkinligini inkor etmasa-da, buning uchun G‘arb davlatlari va Isroil tomonidan qo‘yiladigan qadamlar hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini ta’kidlamoqda.
Bu esa mintaqadagi diplomatik tugunni yechish uchun faqatgina Xitoyning aralashuvi yetarli emasligini ko‘rsatadi.
