Sun'iy intellekt xatosi AQSH va Xitoyni urush yoqasiga keltirdi
Dunyo ikki yirik superdavlat — AQSH va Xitoy o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri qurolli to‘qnashuv hamda ehtimoliy yadroviy urush yoqasidan qaytdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur xavfli vaziyatga inson omili emas, balki sun’iy intellektning xato xulosasi sabab bo‘lgani ma’lum bo‘ldi. Amerikaning CNN telekanali o‘tkazgan jurnalistik surishtiruvga ko‘ra, joriy yilning bahor oylarida sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan maxfiy hisobotda Yaqin Sharq hududida suzib yurgan Xitoy kemasi bortida go‘yoki yadroviy qurol dasturiga tegishli qismlar olib ketilayotgani haqida yolg‘on ma’lumot berilgan.
Ushbu mashina tahliliga tayangan Pentagon zudlik bilan kemani kuch ishlatib qo‘lga olish bo‘yicha maxsus operatsiyani boshlagan. Qurollangan maxsus bo‘linmalar kemaga bostirib kirishga shaylangan, AQSH harbiy samolyotlari esa havoga ko‘tarilgan.
Faqatgina operatsiya boshlanishiga sanoqli daqiqalar qolganda, mas’ul rasmiylar hisobotni qayta tekshirib, dahshatli haqiqatni aniqlaganlar. Ma’lum bo‘lishicha, hujjatni oddiy harbiy tahlilchi sun’iy intellekt boti orqali tayyorlagan va dastur kema hujjatlarini mutlaqo noto‘g‘ri talqin qilgan.
Razvedka tizimidagi manbalar ushbu hisobotni butunlay soxta deb atab, u yirik urush boshlanishiga bir bahya qoldirganini ta’kidlamoqda. Harbiy harakatlar va bekor qilingan hujum tafsilotlari CNN manbalari tomonidan oshkor qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, sun’iy intellekt tizimi kema manifestini o‘rganib, Xitoy kemasi yadroviy qurol qismlarini tashimoqda degan yanglish xulosa chiqargan.
Shundan so‘ng AQSH harbiy qo‘mondonligi kemani to‘xtatish va uning bortiga bostirib kirish bo‘yicha birinchi darajali jangovar shaylik holatini e’lon qilgan. Qiruvchi samolyotlar va maxsus kuchlar harakatga keltirilgan bir paytda, yuqori martabali mutasaddilar ma’lumotlarning ishonchliligini shubha ostiga olib, ularni qayta ko‘rib chiqqanlar.
Tekshiruvlar natijasida hisobot xodim tomonidan emas, balki chat-bot tomonidan shakllantirilgani fosh etilgan. AQSH razvedkasining yuqori martabali vakillaridan biri bu hodisani ochiq tan olib, hisobot yuz foiz yolg‘on bo‘lganini, biroq u haqiqiy urushni boshlab yuborishiga juda oz qolganini bildirdi.
Bu holat harbiy qarorlar qabul qilishda texnologiyalarga ko‘r-ko‘rona ishonish qanchalik xatarli ekanini ko‘rsatib berdi. Xato qanday yuz berdi va algoritmning yanglishishi Yolg‘on harbiy razvedka ma’lumotining shakllanishi bir necha bosqichda yuz bergan.
Gavayidagi Tinch okeani qo‘mondonligi tahlilchisi radioelektron razvedka orqali qo‘lga kiritilgan kema hujjatlarini tahlil qilish uchun sun’iy intellekt algoritmiga yuklagan. Chat-bot yopiq maxfiy manbalarni internetdagi ochiq va tekshirilmagan xabarlar bilan aralashtirib yuborib, haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan xulosa yasagan.
Tahlilchi esa tayyor hisobotni sinchiklab tekshirmasdan yuqori rahbariyatga taqdim etgan. Mazkur voqea sun’iy intellektning gallyutsinatsiya deb ataluvchi, ya’ni mavjud bo‘lmagan ma’lumotlarni to‘qib chiqarish xususiyati harbiy sohada global halokatga olib kelishi mumkinligini isbotladi.
Hozirda AQSH mudofaa tizimlarida sun’iy intellektdan foydalanish bo‘yicha nazorat choralarini kuchaytirish masalasi ko‘rib chiqilmoqda.
