Pushkov AQSHning dunyodagi mavqeyi tobora pasayib borayotganini aytdi
Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyatning keskinlashishi va mintaqaviy kuchlar muvozanatining o‘zgarishi dunyo tahlilchilari hamda diplomatlari e’tiborida qolmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Yamanlik husiylar tomonidan Saudiya Arabistoni poytaxti Ar-Riyod shahridagi xalqaro aeroportga uyushtirilgan hujum va u yerda yuzaga kelgan yirik yong‘in ortidan Rossiya senatori Aleksey Pushkov muhim bayonot bilan chiqdi. Senatorning fikricha, Amerika Qo‘shma Shtatlari yangi kuch markazlariga qarshi samarali chora topa olmayapti va tobora mavqeyi pasayib borayotgan superdavlat sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Pushkov ushbu jarayonni to‘xtatib bo‘lmas tarixiy bosqich deb baholadi. Eron bilan murosasiz to‘qnashuv holatida bo‘lgan va ichki bozorda yoqilg‘i narxlari ko‘tarilishi sababli jamoatchilik bosimi ostida qolgan Donald Tramp ma’muriyati o‘zining mintaqadagi eng yaqin strategik sherigini tashqi hujumlardan himoya qilishga ojizlik qildi.
Rossiyalik siyosatchining ta’kidlashicha, muammo faqat davlat rahbari shaxsida emas, balki Amerika elitasining o‘z harbiy qudratiga haddan tashqari ishonishi va dunyodagi yangi voqelikni tan olishni istamayotganidadir. Vashingtonning Yaqin Sharqdagi asosiy hamkorlarini himoya qila olmasligi ko‘p qutbli dunyo sari siljish jarayoni tezlashganidan dalolat beradi.
Ar-Riyoddagi voqealar va Pushkov tahlili Rossiya senatori Aleksey Pushkov tomonidan ilgari surilgan asosiy xulosalar shuni ko‘rsatadiki, AQSH o‘z ittifoqchilari xavfsizligini kafolatlash bo‘yicha bergan va’dalarini amalda bajara olmayapti. Yaman husiylarining Ar-Riyod aeroportiga yo‘llagan muvaffaqiyatli zarbasi AQSH mudofaa tizimlarining zaif jihatlarini ochib berdi.
Shu bilan birga, Tramp ma’muriyati tashqi siyosatdagi muvaffaqiyatsizliklardan tashqari, mamlakat ichida benzin va dizel yoqilg‘isi narxlarining oshishi tufayli saylovchilarning keskin tanqidiga uchramoqda. Senator AQSHning dunyodagi ta’siri susayib borayotganini obyektiv jarayon deb hisoblaydi.
Uning fikricha, bu pasayish ancha oldin boshlangan va hozirda to‘xtovsiz davom etmoqda. Vashington rasmiylari hamda shaxsan mamlakat prezidenti AQSHning harbiy jihatdan yengilmasligi haqidagi eskirgan tasavvurlar asiriga aylanib qolgani vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda.
Bu esa xalqaro maydonda Amerika gegemonligining zaiflashishiga olib kelmoqda. Yangi kuch markazlari va mintaqaviy o‘zgarishlar Xalqaro maydonda sodir bo‘layotgan tub o‘zgarishlar shuni ko‘rsatmoqdaki, Yaqin Sharqda Eron kabi yangi ta’sir markazlari o‘z harbiy va siyosiy salohiyatini namoyish etmoqda.
Ular Vashingtonning bosimiga faol qarshilik ko‘rsatib, mintaqaviy mustaqillikka intilmoqda. Oq uy esa yangi raqobatchilarga qarshi siyosiy yoki harbiy jihatdan munosib javob qaytara olmayapti, natijada joriy etilayotgan iqtisodiy cheklovlar va sanksiyalar kutilgan samarani bermayapti.
Mintaqadagi kuchlar nisbatining o‘zgarishi AQSHning yagona yetakchilik maqomiga jiddiy zarba bo‘ldi. Strategik sheriklarning xavfsizligini ta’minlashdagi ojizlik boshqa davlatlarning ham AQSHga bo‘lgan ishonchiga putur yetkazmoqda.
Bunday sharoitda dunyo siyosatida yangi muvozanat shakllanishi va ko‘p qutbli tizimning mustahkamlanishi muqarrar bo‘lib bormoqda.
