Suriya prezidenti Trampga Isroil uchun Amerika yerlarini berishni taklif qildi
Suriya prezidenti Ahmad ash-Sharaa Nyu-Yorkda o‘tkazilgan nufuzli Atlantika kengashi yig‘ilishida ishtirok etib, AQSH sobiq prezidenti Donald Tramp bilan bo‘lib o‘tgan muloqoti tafsilotlarini ochiqladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Suriya yetakchisi Jo‘lon tepaliklari masalasida Vashingtonning pozitsiyasiga keskin munosabat bildirib, Trampga kutilmagan taklif bilan chiqqanini ma’lum qildi. Uning ta’kidlashicha, agar AQSH Isroilga hudud berishni istasa, buni o‘z yerlari hisobidan amalga oshirishi lozim.
Ushbu diplomatik kinoya xalqaro hamjamiyat va siyosatshunoslar o‘rtasida keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Muloqot davomida Donald Tramp Jo‘lon tepaliklari ustidan Isroil suverenitetini tan olishini aytganida, Ahmad ash-Sharaa bunga javoban Nyu-Jersi shtatini isroilliklarga berishni taklif qilgan.
Suriya rahbari Jo‘lon tepaliklari Amerika Qo‘shma Shtatlariga tegishli emasligini, aksincha, Nyu-Jersi AQSHning o‘z hududi ekanini eslatib o‘tgan. U o‘z so‘zida kinoya bilan Nyu-Jersida Trampga ovoz bermaydigan demokratlar ko‘pligini, shuning uchun bu hududni berib yuborish AQSH sobiq prezidenti uchun siyosiy jihatdan ham qulay bo‘lishi mumkinligini ta’kidlagan.
Diplomatik ziddiyat va hududiy yaxlitlik Ahmad ash-Sharaaning ushbu bayonoti Damashqning bosib olingan hududlar masalasida murosasiz ekanini yana bir bor tasdiqladi. Suriya tomoni Jo‘lon tepaliklarini Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan tan olingan o‘zining ajralmas qismi deb biladi.
Shu sababli, har qanday tashqi kuchning ushbu yerlarni boshqa davlatga taqdim etishi xalqaro huquq normalariga zid ekani uqtirilmoqda. Prezidentning keskin ohangdagi nutqi Suriyaning o‘z suverenitetini himoya qilishdagi qat’iy pozitsiyasini namoyish etdi.
Ushbu voqea Yaqin Sharqdagi murakkab geosiyosiy vaziyatni yanada oydinlashtiradi. Bir tomondan, AQSHning mintaqadagi ittifoqchisi bo‘lgan Isroilni qo‘llab-quvvatlashi, ikkinchi tomondan, Suriyaning hududiy yaxlitlik borasidagi talablari o‘zaro to‘qnash kelmoqda.
Ash-Sharaaning Nyu-Yorkdagi nufuzli minbardan turib bunday fikrlarni bildirishi, mintaqadagi tinchlik muzokaralari hali-beri yakuniga yetmasligidan dalolat beradi. Xalqaro huquq va kelajakdagi istiqbollar Jo‘lon tepaliklari masalasi o‘n yillardan buyon xalqaro siyosatning eng og‘riqli nuqtalaridan biri bo‘lib qolmoqda.
Aksariyat davlatlar va xalqaro tashkilotlar ushbu hududning anneksiya qilinishini tan olmaydi. Suriya yetakchisining bayonoti esa nafaqat hududiy da’vo, balki AQSHning tashqi siyosatdagi bir tomonlama qarorlariga nisbatan ochiq e’tirozdir.
Bu kabi diplomatik chiqishlar kelgusida mintaqaviy xavfsizlik va davlatlararo munosabatlarga o‘z ta’sirini o‘tkazishi shubhasiz. Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, Ahmad ash-Sharaaning kinoyali taklifi ortida katta siyosiy ma’no yotibdi.
U xalqaro hamjamiyatga boshqa davlatning yerini o‘zganiki deb e’lon qilish huquqiy asossiz ekanini eslatib qo‘ydi. Endilikda Vashington va Tel-Avivning ushbu bayonotga qanday munosabat bildirishi hamda bu holat Suriya atrofidagi siyosiy jarayonlarga qanday o‘zgarishlar olib kirishi kuzatuvchilar diqqat markazida bo‘ladi.
