Eron Hormuz bogozidagi vaziyatni AQSH bilan muloqot orqali hal qilmoqchi
Yaqin Sharqdagi eng muhim strategik suv yo‘li hisoblangan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi atrofidagi geosiyosiy vaziyat keskinlashishda davom etmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi yuzaga kelgan xavfli vaziyatdan chiqishning yagona yo‘li AQSH bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri muloqot o‘rnatish ekanini ta’kidladi. Tehron ma’muriyati bo‘g‘oz orqali kemalar qatnovini tiklash uchun o‘z shartlarini ilgari surgan bo‘lsa-da, Vashington hozircha bu takliflarga ijobiy javob bermagan.
Ayni paytda mintaqadagi barqarorlik bevosita tomonlarning o‘zaro kelishuviga va yadroviy dastur bo‘yicha murosaga kelishiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Eron tomoni bo‘g‘ozni ochish va harbiy harakatlarni to‘xtatishga qaratilgan yetti kunlik maxsus reja ishlab chiqqan edi.
Ushbu rejaga ko‘ra, asosiy xavfsizlik choralari dastlabki to‘rt-besh kun ichida amalga oshirilishi, oltinchi kuni yuk kemalari uchun yo‘l ochilishi va yettinchi kuni yakuniy tinchlik bitimi imzolanishi ko‘zda tutilgan. Biroq nufuzli xalqaro nashrlarning xabar berishicha, AQSH Prezidenti Donald Tramp Eronning ushbu tashabbusini rad etgan.
Vashington ma’muriyati Tehronning shartlarini qoniqarsiz deb hisoblab, mintaqadagi bosimni davom ettirish tarafdori bo‘lib turibdi. Yadroviy dastur va muzokaralardagi to‘siqlar Muzokaralar jarayonidagi eng katta to‘siqlardan biri Eronning yadroviy dasturi bilan bog‘liqdir.
Tehron rasmiylari o‘z yadroviy faoliyatini, xususan, uranni boyitish jarayonini to‘xtatmasligini hamda mavjud zaxiralarni mamlakat tashqarisiga olib chiqib ketmasligini qat’iy ma’lum qildi. Bu pozitsiya AQSHning yadroviy faoliyatni to‘liq cheklash va xalqaro tekshiruvlarni kuchaytirish borasidagi talablariga zid kelmoqda.
Tomonlar o‘rtasidagi bunday keskin tafovut diplomatik yechim topish imkoniyatlarini cheklab qo‘ymoqda. Shuni ham ta’kidlash joizki, joriy yilning iyun oyida Pokiston vositachiligida erishilgan dastlabki kelishuvlar va tinchlik memorandumi amalda o‘z kuchini yo‘qotgan.
Iyul oyida AQSH ma’muriyati ushbu hujjatlarni bekor qilganidan so‘ng, Eron ham kelishuv shartlariga amal qilmasligini tasdiqladi. Hozirda Tehron vositachilar orqali Vashingtonning yakuniy rasmiy pozitsiyasini kutmoqda.
Mintaqadagi savdo yo‘llarining xavfsizligi va iqtisodiy barqarorlik aynan mana shu diplomatik jarayonlarning natijasiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
