Eron va AQSH Dohada vositachilar orqali muzokaralar o'tkazdi

Yaqin Sharqdagi keskin harbiy va siyosiy inqirozni yumshatish maqsadida olib borilayotgan diplomatik muzokaralar o‘zining hal qiluvchi bosqichiga yetdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Eron Islom Respublikasi tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi Tehron tomoni Qatar vositachilari bilan mintaqaviy ziddiyatlarni bartaraf etish hamda Eron qo‘yayotgan shartlarni bajarish masalalarini atroflicha muhokama qilganini ma’lum qildi. Reuters agentligi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, dushanba kuni AQSH va Eron delegatsiyalari Dohada vositachi davlatlar ko‘magida yopiq eshiklar ortida alohida-alohida muzokaralar o‘tkazgan.

Eronning Press TV telekanali xabariga ko‘ra, rasmiy Vashingtonning mazkur masalalar bo‘yicha yakuniy javobi yaqin soatlar ichida qatarlik vositachilar orqali Tehronga yetkazilishi kutilmoqda. Eron tomoni o‘z neft eksportiga qo‘yilgan cheklovlar va dengiz blokadasini bekor qilish evaziga Hurmuz bo‘g‘ozini xalqaro kemalar qatnovi uchun qayta ochish bo‘yicha yetti kunlik maxsus reja taklif etgan.

Garchi AQSH prezidenti Donald Tramp ushbu taklifni dastlabki bosqichda rad etgan bo‘lsa-da, Tehron tomoni hali ham rasmiy va hujjatlashtirilgan javobni kutayotganini bildirdi. Hozirgi vaqtda jahon savdosi uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Hurmuz bo‘g‘ozi orqali tijoriy kemalar harakati butunlay to‘xtab qolgan.

Muzokaralarning asosiy yo‘nalishlari va shartlari Ikki davlat o‘rtasidagi yopiq muloqot jarayonida bir nechta muhim jihatlar ko‘zga tashlanmoqda. Birinchidan, muloqot formati bevosita emas, balki uchinchi tomon, ya’ni Qatar diplomatlari orqali amalga oshirilmoqda.

Bu esa tomonlar o‘rtasidagi ishonchsizlik darajasi hali ham yuqori ekanidan dalolat beradi. Ikkinchidan, Eron taklif etayotgan yetti kunlik reja mintaqadagi taranglikni yumshatish uchun muhim qadam sifatida ko‘rilmoqda, biroq Vashington bu kelishuv evaziga Eronning iqtisodiy imkoniyatlari kengayib ketishidan xavotirda.

Shuningdek, Hurmuz bo‘g‘ozidagi vaziyat global iqtisodiyotga salbiy ta’sir ko‘rsatishda davom etmoqda. Iyun oyida imzolangan tinchlik memorandumi buzilganidan so‘ng, tomonlar o‘zaro zarbalar almashishi oqibatida dengiz yo‘llari xavfsizligi butunlay izdan chiqqan edi.

Eron o‘z shartlari bajarilgan taqdirda bo‘g‘ozni bosqichma-bosqich ochishga tayyorligini ta’kidlamoqda. Tomonlarning talablari va mavjud holat Eron Islom Respublikasining asosiy talabi mamlakatga nisbatan qo‘llanilgan dengiz blokadasini tugatish va neft savdosiga qo‘yilgan taqiqlarni olib tashlashdan iborat.

Tehron bu talablar bajarilsa, mintaqaviy barqarorlikni ta’minlashda faol ishtirok etishini va’da qilmoqda. Amerika Qo‘shma Shtatlari esa, o‘z navbatida, tijoriy kemalarga bo‘layotgan hujumlarni butunlay to‘xtatishni va mintaqa xavfsizligini kafolatlashni talab qilmoqda.

Hozircha Donald Tramp ma’muriyati Eron taklifini yetarli emas deb hisoblamoqda, biroq diplomatik kanallar orqali muloqotlar davom etayotgani vaziyatning tinch yo‘l bilan hal etilishi bo‘yicha kichik umidlar uyg‘otmoqda. Doha diplomatlari tayyorlayotgan rasmiy javob mintaqadagi keyingi harbiy-siyosiy jarayonlarni belgilab berishi kutilmoqda.

Dunyo hamjamiyati ushbu muzokaralar natijasini diqqat bilan kuzatib bormoqda, chunki Hurmuz bo‘g‘ozining yopiq qolishi energiya resurslari narxining ko‘tarilishiga va global savdo zanjirining uzilishiga olib kelishi mumkin.