O'zbekistonda aholi omonatlari bo'yicha daromadlilik so'nggi yillardagi eng past darajaga tushdi
O‘zbekiston bank tizimida aholi omonatlari bo‘yicha daromadlilik ko‘rsatkichlari so‘nggi yillardagi eng past darajaga tushdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Iyun oyi yakunlariga ko‘ra, jismoniy shaxslarning milliy valyutadagi muddatli omonatlari bo‘yicha o‘rtacha tortilgan stavka 19,2 foizni tashkil etdi. Ushbu raqam 2021-yilning mart oyidan buyon qayd etilgan eng past ko‘rsatkich bo‘lib, omonatlar bo‘yicha daromadlilikning pasayish tendensiyasi davom etayotganidan dalolat beradi.
Joriy yilning iyun oyida aholi omonatlari bo‘yicha o‘rtacha stavka bir oy ichida 0,5 foiz bandiga pasaydi. Aprel oyida bu ko‘rsatkich 19,9 foiz darajasida bo‘lganini hisobga olsak, atigi ikki oy ichida daromadlilik sezilarli darajada tushganini ko‘rish mumkin.
Shu bilan birga, yuridik shaxslarning mablag‘lari uchun o‘rtacha daromadlilik 15,3 foizni tashkil qildi. Umumiy muddatli depozitlar stavkasi esa 17,6 foizgacha ko‘tarilgan bo‘lsa-da, bu o‘sish asosan korporativ mijozlarning uzoq muddatli resurslari hisobiga yuzaga kelgan.
Omonatlar hajmi va banklararo raqobat Foiz stavkalarining pasayishi bank tizimida depozitlar hajmining jadal o‘sishi bilan bog‘liq. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, tijorat banklaridagi jami depozitlar miqdori bir yil ichida 33 foizdan ziyodroqqa ko‘payib, 460 trillion so‘mdan oshdi.
Banklarga aholi va biznesdan mablag‘lar barqaror ravishda kirib kelayotgani sababli, moliya muassasalari yangi mijozlarni jalb qilish uchun o‘ta yuqori foizlar taklif etishga ehtiyoj sezmayapti. Ilgari banklar bo‘sh pul mablag‘larini jalb qilish uchun o‘zaro foizlar poygasida qatnashgan bo‘lsa, hozirda resurslar bazasi mustahkamlangani bois stavkalarni bosqichma-bosqich pasaytirish imkoniga ega bo‘lmoqda.
Bu holat banklarning o‘z xarajatlarini maqbullashtirish va kreditlar bo‘yicha foiz yukini kamaytirishga intilayotganidan ham dalolat beradi. O‘rtacha ko‘rsatkich va bozor takliflari Shuni tushunish muhimki, 19,2 foizlik ko‘rsatkich bank tizimi bo‘yicha amalga oshirilgan barcha shartnomalarning o‘rtacha qiymatidir.
Bu banklarda yuqori foizli omonatlar butunlay yo‘qolganini anglatmaydi. O‘rtacha statistik stavka o‘z ichiga turli muddatli, onlayn yoki bevosita filiallarda ochilgan, shuningdek, kapitalizatsiya qilinadigan va qilinmaydigan barcha turdagi omonatlarni oladi.
Hozirgi vaqtda ayrim banklarda 18 foizlik takliflar mavjud bo‘lsa, boshqalarida 21 foizdan yuqori stavkalarni uchratish mumkin. Biroq umumiy bozor tendensiyasi daromadlilikning pasayishi tomon yo‘naltirilgan.
Omonatchilar uchun bu jarayon mablag‘larni joylashtirishda muddat va shartlarni yanada sinchiklab o‘rganish zarurligini ko‘rsatmoqda.
