Koinotdagi tadqiqotlar inson miyasi qarish jarayoni tezlashishini ko‘rsatdi
Xalqaro kosmik stansiyada o‘tkazilgan o‘ttiz kunlik noyob ilmiy tajriba neyrobiologiya sohasida yangi davrni boshlab berdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Olimlar guruhi inson miyasi organoidlari, ya’ni sun’iy ravishda yetishtirilgan kichik miya namunalari yordamida vaznsizlik sharoitida asab hujayralarining rivojlanish va yemirilish jarayonlarini batafsil kuzatishdi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, ochiq koinotdagi muhit biologik to‘qimalarning qarish jarayonini Yerga nisbatan bir necha barobar tezlashtiradi.
Bu holat fanda tashqi ko‘rinish va xususiyatlarning tezkor o‘zgarishi samarasi deb ataladi. Tajriba davomida irsiy kasalliklarni o‘rganish maqsadida maxsus qayta dasturlangan o‘zak hujayralardan foydalanildi.
Tadqiqotchilar asab tizimining og‘ir nuqsonlariga sabab bo‘luvchi genetik o‘zgarishlarni tahlil qilishdi. Mikrogravitatsiya sharoiti laboratoriya majmuasini o‘ziga xos vaqt mashinasiga aylantirib, odatda yillar davomida kechadigan xastalik jarayonlarini atigi bir oy ichida kuzatish imkonini berdi.
Bu esa olimlarga kasallikning rivojlanish bosqichlarini qisqa vaqtda tushunib yetishga yordam berdi. Texnik jihatdan ushbu murakkab jarayon to‘liq avtomatlashtirilgan tizimlar yordamida amalga oshirildi.
Ma’lumotlarni yuqori aniqlikda qayta ishlash uchun zamonaviy oqsil tahlili uskunalaridan foydalanildi. Natijada olti mingga yaqin oqsil guruhlari aniqlanib, ularning xususiyatlari o‘rganildi.
Tahlillar shuni tasdiqladiki, ma’lum bir turdagi oqsillar nafaqat miya hujayralari rivojlanishini boshqaradi, balki kosmik nurlanish sharoitida irsiy ma’lumotlar barqarorligini saqlashda ham hal qiluvchi ahamiyatga ega ekan. Ushbu izlanishlar nafaqat genetik xastaliklarni davolashda yangi usullarni ishlab chiqishga, balki uzoq muddatli kosmik parvozlar paytida inson miyasini turli zararli ta’sirlardan himoya qilish choralarini ko‘rishga xizmat qiladi.
To‘plangan ma’lumotlar bazasi kelajakda koinot neyrobiologiyasi yo‘nalishidagi tadqiqotlar uchun mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qilishi kutilmoqda. Mazkur kashfiyot insoniyatning koinotni o‘zlashtirish yo‘lidagi muhim qadamlaridan biri bo‘lib, tibbiyot va biologiya fanlarining o‘zaro uyg‘unligini yangi bosqichga olib chiqadi.
