Olimlar bakteriya genetik kodini soddalashtirish bo‘yicha muvaffaqiyatli tajriba o‘tkazdi
Kolumbiya va Garvard universitetlari tadqiqotchilari biologiya sohasida inqilobiy yangilikka qo‘l urib, ichak tayoqchasi bakteriyasining genetik kodini soddalashtirish bo‘yicha muvaffaqiyatli tajriba o‘tkazdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur ilmiy izlanishning asosiy maqsadi tirik organizm hayot faoliyati uchun zarur bo‘lgan aminokislotalar sonini kamaytirish imkoniyatlarini aniqlashdan iborat edi. Ma’lumki, tabiatdagi barcha oqsillar yigirmata asosiy aminokislotadan tashkil topgan bo‘lib, olimlar ulardan birini butunlay chiqarib tashlash orqali hujayraning yashab qolish qobiliyatini sinovdan o‘tkazdilar.
Ushbu murakkab tajriba uchun izoleytsin aminokislotasi tanlab olindi. Tadqiqotning dastlabki bosqichida mutaxassislar o‘ttiz oltita muhim genda mazkur moddani boshqa bir o‘xshash birikma — valinga almashtirishdi.
Dastlabki natijalarga ko‘ra, ayrim bakteriyalar nobud bo‘lgan bo‘lsa-da, genlarning qariyb yarmi o‘z vazifasini bajarishda davom etdi. Bu esa hayotiy jarayonlarni kamroq miqdordagi qurilish materiallari bilan ham davom ettirish mumkinligini ko‘rsatdi.
Keyingi bosqichda olimlar hujayraning oqsil ishlab chiqaruvchi qismlari bo‘lgan ribosoma oqsillarini o‘zgartirishga kirishdilar. Bu jarayonda zamonaviy texnologiyalar, xususan, sun’iy intellekt modellaridan keng foydalanildi.
Sun’iy intellekt yordamida ribosoma oqsillari uchun yangi va muqobil ketma-ketliklar ishlab chiqildi. Tajriba yakunida olingan natijalar hayratlanarli bo‘ldi: garchi bakteriyalarning rivojlanish tezligi odatdagidan o‘ttiz-qirq foizga sekinlashgan bo‘lsa-da, ular yashash va ko‘payish qobiliyatini saqlab qoldi.
Mutaxassislarning fikricha, ushbu yutuq ilm-fan uchun mutlaqo yangi yo‘nalishlarni ochib beradi. Bu tajriba kelajakda butunlay sun’iy biokimyoviy tizimlarni yaratish va tabiatda mavjud bo‘lmagan xususiyatlarga ega organizmlarni shakllantirish sari tashlangan muhim qadamdir.
Bunday tadqiqotlar tibbiyot va biotexnologiya sohalarida yangi turdagi dori vositalari hamda chidamli moddalarni ishlab chiqishda xizmat qilishi kutilmoqda.
