Xitoylik olimlar namlikdan elektr energiyasi oluvchi yangi generator yaratdi
Xitoyning Xarbin politexnika instituti olimlari ko‘p marotaba bukilish, cho‘zilish va buralish holatlarida ham to‘xtovsiz elektr energiyasi ishlab chiqarishga qodir bo‘lgan yangi turdagi namlik generatorini yaratdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Atrof-muhitdagi namlikni bevosita elektr quvvatiga aylantiruvchi gidrogel asosidagi ushbu qurilmalar o‘zining yumshoqligi va turli shakllarga oson moslashishi tufayli uzoq vaqtdan buyon ilm-fan olami e’tiborini tortib kelmoqda. Bunday ixtirolar kelajakda aqlli kiyimlar, tibbiy implantlar va inson salomatligini nazorat qiluvchi turli datchiklar uchun ishonchli quvvat manbai bo‘lishi kutilmoqda.
Shu vaqtgacha mavjud bo‘lgan shunga o‘xshash ishlanmalar jiddiy texnik muammoga duch kelayotgan edi. Gap shundaki, gidrogel va elektrodlar o‘rtasidagi yopishqoqlik darajasi past bo‘lgani sababli, qurilma harakatga kelganda materiallar bir-biridan ajralib ketar edi.
Bu esa ichki qarshilikni oshirib, qurilmaning samaradorligini keskin pasaytirib yuborardi. Xitoylik muhandislar gidrogel tarkibiga suv va glitserin aralashmasini qo‘shish orqali ushbu masalani ijobiy hal etishdi.
Yangi tarkib materialni suyuq metall va egiluvchan kumush elektrodlar bilan mustahkam bog‘lash imkonini berdi. Glitserin moddasi gidrogel ichida va elektrodlar bilan tutashgan chegarada ko‘plab vodorod bog‘lanishlari hosil bo‘lishiga xizmat qildi.
Natijada qatlamlararo yopishqoqlik yaxshilanib, hatto kuchli mexanik bosim va deformatsiyalar ostida ham ionlarning harakati osonlashdi. Tajriba namunasi 0,94 voltdan yuqori kuchlanish va har kvadrat santimetrga 141 mikroamper tok zichligini ko‘rsatdi.
Eng muhimi, qurilma ming martadan ortiq cho‘zilish va sakkiz ming marta bukilishdan keyin ham o‘zining ish qobiliyatini va quvvat berish xususiyatini to‘liq saqlab qoldi. Bundan tashqari, glitserin qo‘shimchasi materialning qurib qolishi yoki sovuq haroratda muzlab qolishining oldini oladi.
Bu esa generatorning turli iqlim sharoitlarida va har xil haroratlarda barqaror ishlashini ta’minlaydi. Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, ushbu texnologiya taqiladigan elektronika va tibbiy datchiklar uchun inqilobiy yangilik bo‘ladi.
Masalan, insonning nafas olishini nazorat qiluvchi tizimlar o‘ziga kerakli energiyani bevosita chiqarilayotgan havo namligidan olishi mumkin. Shuningdek, ushbu usul uzoq muddat xizmat qiluvchi yumshoq robototexnika va moslanuvchan elektronika tizimlarini yaratishda keng qo‘llanilishi rejalashtirilmoqda.
