AQSH koinotdan tunda quyosh nurini yo‘naltiruvchi loyihani ma’qulladi
Amerika Qo‘shma Shtatlari Federal aloqa komissiyasi Reflect Orbital kompaniyasining koinotga maxsus aks ettiruvchi qoplamali tajriba sun’iy yo‘ldoshini uchirish haqidagi arizasini ma’qulladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur qurilma tunda Yerning muayyan hududlariga quyosh nurini yo‘naltirish uchun mo‘ljallangan. Ushbu qaror astronomiya tashkilotlari hamda ekologik guruhlarning keskin e’tirozlariga qaramasdan qabul qilindi.
Reflect Orbital kompaniyasi orbitadagi boshqariladigan ko‘zgu yordamida sayyora yuzasida diametri taxminan besh kilometr bo‘lgan yorug‘lik maydonini hosil qilishni rejalashtirmoqda. Startap vakillarining ta’kidlashicha, ushbu texnologiya tunda quyosh elektr stansiyalarini qo‘shimcha yoritish hamda tabiiy ofatlardan jabr ko‘rgan hududlarda qutqaruv ishlarini olib borishda juda qo‘l kelishi mumkin.
Earendil-1 deb nomlangan birinchi namoyish yo‘ldoshi yaqin oylarda orbitaga chiqarilishi kutilmoqda. Loyiha doirasida kelajakda ellik mingtacha sun’iy yo‘ldoshdan iborat ulkan tizim yaratish ko‘zda tutilgan.
Aynan tizimning keng miqyosi ilmiy hamjamiyatning asosiy xavotiriga sabab bo‘lmoqda. Federal aloqa komissiyasi qaror qabul qilishdan oldin bir yarim mingdan ortiq murojaatni ko‘rib chiqdi va ularning aksariyati loyihaga qarshi edi.
Mutaxassislar sun’iy yoritish tungi osmonning nur bilan ifloslanishini oshirishi va tabiiy ekotizimlarga zarar yetkazishidan ogohlantirmoqda. Amerika astronomiya jamiyati vakillarining so‘zlariga ko‘ra, aks etgan kuchli nur haydovchilar va uchuvchilarni vaqtincha ko‘r qilib qo‘yishi, teleskop orqali osmonni kuzatuvchi havaskorlarning ko‘ziga shikast yetkazishi mumkin.
Shuningdek, bu professional observatoriyalar ishiga jiddiy xalaqit beradi. Biroq, komissiya ushbu xatarlar o‘z vakolatiga kirmasligini, ularning vazifasi faqat radiochastotalardan foydalanishni tartibga solish ekanini ma’lum qildi.
Astronomlar tomonidan o‘tkazilgan tahlillar natijasi shuni ko‘rsatadiki, ellik mingta ko‘zguli yo‘ldosh tungi osmon yorqinligini keskin oshirib yuboradi. Natijada, hatto eng qorong‘u hududlar ham shahar chekkasidagi yorug‘ zonalarga aylanib qolishi mumkin.
Bu esa koinotni chuqur o‘rganishga qaratilgan yirik xalqaro loyihalar uchun katta to‘siqdir. Hozirgi vaqtda Yer yuzida koinotni eng batafsil kuzatish imkonini beruvchi ulkan teleskoplar qurilmoqda.
Sun’iy yo‘ldoshlardan tarqaladigan nur atmosferada sochilib, kutilganidan ancha kengroq maydonni yoritib yuborishi ushbu ilmiy izlanishlar aniqligiga putur yetkazadi. Shunga qaramay, texnologik startaplar va davlat idoralari iqtisodiy manfaatlar hamda yangiliklarni birinchi o‘ringa qo‘ymoqda.
