«SpaceX» koinot kemasini orbital parvozlarga tayyorlashda yangi bosqichga chiqdi

Ilon Mask asos solgan SpaceX kompaniyasi o‘zining eng yirik va qudratli koinot kemasi hisoblangan Starship tizimini to‘liq orbital parvozlarga tayyorlashda muhim bosqichga yetib keldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Amerika Qo‘shma Shtatlari Federal aviatsiya boshqarmasi kema faoliyatini kengaytirish uchun zarur bo‘lgan ekologik baholash loyihasini omma e’tiboriga havola etdi. Ushbu rasmiy hujjat kemaning orbitadan qaytishi va Yerning turli nuqtalariga qo‘nishi bilan bog‘liq jarayonlarni tartibga solishga xizmat qiladi.

Yangi litsenziya loyihasida ilk bor koinot kemasining to‘liq orbital parvozdan so‘ng Yerga qaytib kelishi masalasi rasman ko‘rib chiqilmoqda. Shu paytga qadar amalga oshirilgan barcha sinovlar, jumladan, ko‘plab muhokamalarga sabab bo‘lgan parvozlar ham orbitaga yetib bormaydigan maqomga ega edi.

Endilikda SpaceX nafaqat Texas shtatidagi poligonidan, balki Floridadagi Kennedi nomidagi koinot markazidan ham parvozlarni amalga oshirish hamda kemalarni qaytarib olib kelish imkoniyatiga ega bo‘lishi kutilmoqda. Hujjatda kemani qaytarib qo‘ndirishning bir necha usullari ko‘zda tutilgan.

Agar kema Texasdagi maxsus minora yordamida tutib olish imkoni bo‘lmasa, u Tinch okeanining shimoliy qismidagi zaxira hududga yo‘naltiriladi. Shuningdek, Chili qirg‘oqlari yaqinidagi va okeanning markaziy qismidagi mavjud qo‘nish hududlarini kengaytirish rejalashtirilgan.

Bu chora-tadbirlarning barchasi 2030-yilgacha bo‘lgan davr uchun mo‘ljallangan bo‘lib, xavfsizlikni ta’minlashga qaratilgan. Soha mutaxassislari atrof-muhitga yetkazilishi mumkin bo‘lgan zararni eng qat’iy mezonlar asosida hisoblab chiqishdi.

Har bir hudud uchun atmosferaga kirishda kemaning parchalanishi, boshqariladigan suvga qo‘nish va ehtimoliy portlash holatlari atroflicha tahlil qilindi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, belgilangan ehtiyot choralariga amal qilingan taqdirda, tabiatga va ekologiyaga sezilarli darajada zarar yetkazilmaydi.

Dengiz hayvonlarini asrash maqsadida maxsus himoya hududlari tashkil etilishi nazarda tutilgan. Unga ko‘ra, qo‘nish nuqtalari qirg‘oq chizig‘idan kamida 130 kilometr uzoqlikda bo‘lishi shart.

Shuningdek, qo‘nish hududlarini samolyotlar va uchuvchisiz qurilmalar yordamida oldindan ko‘zdan kechirish, dengiz jonivorlari aniqlangan taqdirda kuzatuv kemalarining tezligini cheklash hamda suvning tozalik darajasini doimiy nazorat qilish kabi vazifalar belgilangan. Mutaxassislarning fikricha, kema bo‘laklarining hayvonlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri urilishi ehtimoli juda past bo‘lib, tovush zarbalari ekotizim uchun halokatli ta’sir ko‘rsatmaydi.

Shu bilan birga, koinot kemasining parvozlari havo qatnoviga ham o‘z ta’sirini o‘tkazadi. Texasga qo‘nish vaqtida mamlakat g‘arbidagi 90 dan ortiq yuqori balandlikdagi havo yo‘llari vaqtincha yopilishi mumkin.

Eng tig‘iz vaqtlarda bu cheklov soatiga yuzlab tijoriy samolyotlar yo‘nalishiga ta’sir qilishi kutilmoqda. Shunga qaramay, ushbu loyiha insoniyatning koinotni o‘rganish borasidagi intilishlarida yangi davrni ochib berishi shubhasizdir.