Avstraliya 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlarni taqiqladi
So‘nggi oylarda dunyoning ko‘plab rivojlangan mamlakatlari voyaga yetmagan bolalar va o‘smirlarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishini cheklash bo‘yicha qat’iy choralar ko‘rishni boshladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu tashabbuslar yosh avlodni internetdagi tazyiqlar, raqamli qaramlik, ruhiy salomatlik muammolari va turli xavf-xatarlardan himoya qilish maqsadida ilgari surilmoqda. Avstraliya bu borada kashfiyotchi bo‘lib, dunyoda birinchi bo‘lib tegishli qonunni qabul qildi.
Avstraliya hukumati 2025-yil yakunidan boshlab 16 yoshga to‘lmagan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni rasman taqiqladi. Mazkur cheklov Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Twitch va Kick kabi platformalarni qamrab oladi.
Shunisi e’tiborliki, xabar almashish xizmati bo‘lgan WhatsApp va bolalar uchun mo‘ljallangan YouTube Kids xizmatlari ushbu ro‘yxatga kiritilmagan. Qonun talablarini buzgan texnologik kompaniyalar 34 million AQSH dollaridan ortiq miqdorda jarimaga tortilishi mumkin.
Yevropa va Shimoliy Amerika davlatlari ham bu borada o‘z rejalarini e’lon qilmoqda. Fransiya yaqinda shunga o‘xshash choralarni joriy etib, ijtimoiy tarmoqlar ustidan nazoratni kuchaytirayotgan davlatlar safiga qo‘shildi.
Avstriya hukumati esa joriy yilning mart oyi oxirida 14 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlash niyatida ekanini bildirdi. Hozirda ushbu qonun loyihasi ustida ish olib borilmoqda va iyun oyiga qadar yakunlanishi kutilmoqda.
Kanada hukumati iyun oyi boshida raqamli xavfsizlik to‘g‘risidagi qonun loyihasini taqdim etdi. Unga ko‘ra, 16 yoshdan kichik bo‘lganlar uchun ijtimoiy tarmoqlar yopilishi mumkin.
Biroq, agar texnologik gigantlar yosh foydalanuvchilarni himoya qilish bo‘yicha samarali ichki siyosatga ega ekanligini isbotlay olsa, ushbu taqiqdan mustasno bo‘lishi mumkin. Daniya ham bu borada ortda qolmayapti, mamlakat parlamenti 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun platformalarni cheklashni qo‘llab-quvvatlamoqda.
Ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilarning yoshini aniqlashda shunchaki oddiy so‘rovnoma bilan cheklanib qolmasligi kerak. Avstraliya va boshqa davlatlar platformalardan bir necha bosqichli tekshirish usullarini joriy etishni talab qilmoqda.
Bu esa o‘z navbatida shaxsiy ma’lumotlar daxlsizligi va hukumatning raqamli hayotga haddan tashqari aralashuvi borasida turli bahslarga sabab bo‘lmoqda. Ayrim xalqaro tashkilotlar va ekspertlar bunday taqiqlarning samarasiz ekanligini ta’kidlamoqda.
Ularning fikricha, cheklovlar yosh avlodning zamonaviy texnologiyalarga bo‘lgan ehtiyojini to‘liq inobatga olmaydi. Shunga qaramay, ko‘plab davlatlar bolalarning ruhiy salomatligini birinchi o‘ringa qo‘ygan holda qonunchilikni qat’iylashtirishda davom etmoqda.
O‘zbekistonda ham yoshlarning ijtimoiy tarmoqlardagi xavfsizligi masalasi tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
