Xitoy raketasi orbitada parchalanib kosmik chiqindilar ko'payishiga sabab bo'ldi
Xitoyning Long March 6C raketa-tashuvchisining yuqori pogonasi past yeroldi orbitasida kutilmagan nosozlik tufayli parchalanib ketdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur hodisa yetti dona suniy yoldosh muvaffaqiyatli uchirilganidan ikki kun otib sodir bolgan va oqibatda fazoda juda kop miqdordagi yangi chiqindilar paydo bolishiga olib kelgan. Kosmik kema joriy yilning avgust oyi oxirida Tayyuan kosmodromidan parvoz qilgan edi.
Barcha apparatlar belgilangan orbitaga chiqarilganidan song, raketa pogonasi nomaum sabablarga kora mayda bolaklarga bolinib ketgan. LeoLabs kuzatuv tizimlari tomonidan taqdim etilgan malumotlarga kora, parchalanish alomatlarini dastlab Garbiy Avstraliyadagi radar qurilmalari qayd etgan.
Keyinchalik Yangi Zelandiyadagi stansiyalar ham ushbu holatni tasdiqladi. Dastlabki olchovlar shuni korsatmoqdaki, halokat raketa pogonasi 396 dan 482 kilometrgacha bolgan ellipssimon orbitada harakatlanayotgan vaqtda yuz bergan.
Hozircha hosil bolgan bolaklarning aniq soni malum qilinmagan bolsa-da, mutaxassislar ularning soni yuzlab bolishi mumkinligini taxmin qilmoqdalar. Kosmik chiqindilar koʻlami va xavfi Fazoviy chiqindilarning kopayishi xalqaro miqyosda xavotirlarga sabab bolmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, ushbu hodisa natijasida hosil bolgan bolaklar yaqin traektoriyalar boylab harakatlanishda davom etmoqda. Bu esa boshqa faol suniy yoldoshlar va kosmik apparatlar uchun potensial xavf tugdirishi mumkin.
Shunga qaramay, orbitalarning nisbatan past balandlikda joylashgani vaziyatni biroz yumshatadi. Yuqori qatlam atmosferasining qarshiligi ushbu bolaklarning tezligini asta-sekin pasaytiradi va ular bir necha yil ichida Yer atmosferasiga kirib, butunlay yonib ketishi kutilmoqda.
Statistik malumotlarga qaraganda, bu Xitoyning ushbu turdagi raketa pogonalari bilan bogliq songgi toort yil ichidagi uchinchi shunday holatdir. Avvalgi shunga oxshash favqulodda hodisalar 2022-yilning noyabrida hamda 2024-yilning avgust oyi boshida kuzatilgan edi.
Bunday takrorlanuvchi texnik nosozliklar raketa konstruksiyasidagi tizimli kamchiliklar yoki yonilgining qoldiq qismlari bilan bogliq bolishi mumkinligi haqida taxminlar mavjud. Texnik oʻrganishlar va xulosalar Hozirgi vaqtda raketa yuqori pogonasining aynan nima sababdan parchalanib ketgani yuzasidan aniq xulosa berilmagan.
Vakolatli idoralar va soha mutaxassislari tomonidan texnik sabablarni aniqlash boyicha chuqur oʻrganish ishlari olib borilmoqda. Mazkur hodisa kosmik parvozlarning xavfsizligini taminlash va orbitada chiqindilar miqdorini kamaytirish boyicha xalqaro standartlarni yanada kuchaytirish zarurligini yana bir bor yodga soldi.
Xalqaro kosmik hamjamiyat Xitoy tomonidan uchirilayotgan raketalarning yuqori pogonalari orbitada xavfsiz tarzda qoldirilishi yoki atmosferada yonib ketishi uchun zarur choralar korilishi kerakligini takidlamoqda. Zero, orbitadagi har bir yangi chiqindi bolagi kelajakdagi kosmik missiyalar uchun jiddiy tosiq bolib xizmat qilishi mumkin.
