Astronomlar yarmi suvdan iborat bo‘lgan noyob sayyorani aniqladi
Astronomlar Yer sayyorasidan taxminan 335 yorug‘lik yili masofasida joylashgan HD 176071 b deb nomlangan o‘ta noyob ekzosayyorani batafsil o‘rganib chiqdilar. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Ushbu osmon jismi hajmi jihatidan Yerimizdan 2,5 barobar, massasi bo‘yicha esa 8,5 karra kattaroq bo‘lib, uning umumiy tarkibining qariyb yarmini suv tashkil etishi taxmin qilinmoqda. Tadqiqotlarga ko‘ra, mazkur suvli olam o‘zining markaziy yulduziga xavfli darajada yaqin masofada aylanib yuribdi va kuchli gravitatsiya ta’sirida asta-sekin yulduz tomon tortilib, halokat sari yaqinlashmoqda.
Mutaxassislarning aniqlashicha, HD 176071 b o‘z yulduzidan atigi 2,4 million kilometr uzoqlikda joylashgan bo‘lib, bu koinot mezonlari bo‘yicha o‘ta qisqa masofa hisoblanadi. Bunday yaqinlik kuchli ko‘tarilish va pasayish to‘lqinlarini keltirib chiqarib, sayyoraning orbital harakatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Olimlarning fikricha, ushbu jarayon kelgusida suvga boy mazkur osmon jismining butunlay yulduz ichiga yutilib, yo‘q bo‘lib ketishi bilan yakunlanishi mumkin. Neptun cho‘lidagi sirli olam Mazkur ekzosayyora ilm-fan olami uchun yana bir muhim jihati bilan qiziqarlidir.
U yulduzlarga juda yaqin bo‘lgan va Neptun o‘lchamidagi sayyoralar o‘ta kam uchraydigan, astronomiyada neptuniy cho‘li deb ataluvchi hududda joylashgan. Odatda markaziy yulduzlarning kuchli nurlanishi bunday obyektlarning gaz qobig‘ini butunlay yuvib ketadi, biroq HD 176071 b barcha to‘siqlarga qaramay o‘z atmosferasini saqlab qolishga muvaffaq bo‘lgan.
Tadqiqotlar davomida olimlar sayyora atmosferasida zich va yorug‘likni yaxshi qaytaruvchi bulutlar mavjudligini aniqlashdi. Ushbu bulutlar sayyoraning nisbatan salqin qismlarida shakllanib, doimiy ravishda harakatlanib turadi.
Sayyora o‘z yulduzi bilan o‘zaro gravitatsion bog‘langanligi sababli, uning bir tomonida doimo kunduz, ikkinchi tomonida esa abadiy tun hukm suradi. Bu esa haroratning keskin farq qilishiga va murakkab ob-havo sharoitlariga sabab bo‘ladi.
Atmosfera jarayonlarining tahlili Ushbu olis va jumboqli dunyoning atmosfera jarayonlarini o‘rganish uchun olimlar yulduzdan tarqalib, sayyora atmosferasidan qaytgan nurlarni maxsus uskunalar yordamida tahlil qilishdi. Mazkur zamonaviy yondashuv yuzlab yorug‘lik yili masofasidagi olamning ob-havo sharoitlarini masofadan turib kuzatish va uning dinamikasini o‘rganish imkonini berdi.
Olingan ma’lumotlar koinotdagi sayyoralarning shakllanishi va ularning o‘z yulduzlari bilan o‘zaro munosabatlarini tushunishda yangi sahifa ochmoqda. HD 176071 b kabi obyektlarni o‘rganish orqali insoniyat o‘z sayyorasining o‘tmishi va kelajagi haqida ham qimmatli xulosalar chiqarishi mumkin.
Hozirda xalqaro ilmiy hamjamiyat ushbu suvli olamning so‘nggi lahzalarini kuzatishda davom etmoqda.
