Dunyo ilm-fanida navbatdagi Shnobel mukofoti g'oliblari e'lon qilindi

Dunyo ilm-fani olamida dastlab kulgi uyg‘otadigan, keyin esa insonni chuqur mulohaza yuritishga chorlaydigan kashfiyotlar uchun topshiriladigan nufuzli Shnobel mukofotining navbatdagi g‘oliblari rasman e’lon qilindi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mazkur mukofot an’anaviy Nobel mukofotining o‘ziga xos hazilomuz ko‘rinishi bo‘lsa-da, unda taqdirlangan ishlar jiddiy ilmiy asoslarga ega. Bu yilgi ro‘yxatdan suvarak sutining ozuqaviy qiymati, tuproq unumdorligini aniqlash uchun yerga ko‘milgan minglab ichki kiyimlar, chivin xartumidan tayyorlangan uch o‘lchamli printer purkagichlari hamda burun qoqish jarayonining murakkab aerodinamik tahlili kabi g‘ayritabiiy tadqiqotlar o‘rin oldi.

Muhandislik va fizika sohasidagi yangiliklar Bu yilgi taqdirlash marosimida muhandislik va amaliy fizika yo‘nalishidagi noodatiy yechimlar mutaxassislar e’tiborini tortdi. Xususan, texnologiya yo‘nalishi bo‘yicha mukofot xalqaro olimlar guruhiga nasib etdi.

Tadqiqotchilar chivin xartumlarini yuqori aniqlikdagi uch o‘lchamli bosma qurilmalari uchun purkagich sifatida qo‘llash imkoniyatini isbotlab berishdi. Ma’lum bo‘lishicha, tabiat tomonidan yaratilgan ushbu xartumlar juda yuqori ichki bosimga bardosh bera oladi va bosib chiqarish sifati bo‘yicha sun’iy ravishda tayyorlangan moslamalardan ancha ustun turadi.

Olimlar kelgusida boshqa turdagi hasharotlarning tana a’zolaridan ham shu maqsadda foydalanishni taklif qilmoqdalar. Fizika sohasidagi yutuq esa suyuqlik harakatini o‘rganuvchi olimlarga berildi.

Ular ko‘p sonli laboratoriya tajribalari va kompyuter modellashtirish ishlari orqali suyuqlik zarralarini atrofga sachratmaydigan maxsus idish namunasini yaratishdi. Ushbu kashfiyot kundalik hayotda gigiyena qoidalariga amal qilishni yanada osonlashtirishga xizmat qilishi ta’kidlanmoqda.

Biologiya va tibbiyotdagi kutilmagan xulosalar Oziq-ovqat va biologiya yo‘nalishida ham shov-shuvli xulosalar e’lon qilindi. Kimyo bo‘yicha mukofotga loyiq ko‘rilgan tadqiqotda ma’lum bir turdagi suvaraklarning suti tarkibi o‘rganildi.

Aniqlanishicha, ushbu hasharot suti tarkibidagi oqsil kristallari odatdagi sigir sutiga qaraganda uch barobar ko‘proq energiya va foydali elementlarga ega ekan. Biologiya sohasida esa zaharli ilonlarning xatti-harakatini o‘rgangan olimlar g‘olib bo‘lishdi.

Ular uzoq yillar davomida turli harorat va vaqtlarda ilonlar tanasiga ehtiyotkorlik bilan qadam qo‘yib, ularning qaysi holatda ko‘proq hujum qilishini aniqlashga harakat qilishdi. Inson salomatligi bilan bog‘liq tadqiqotlar ham diqqatga sazovordir.

Tibbiyot yo‘nalishidagi mukofot marhum yaponiyalik shifokorga burun qoqish jarayonidagi havo oqimi va bosimni matematik hisoblab chiqqani uchun berildi. Shuningdek, tuproqshunoslik sohasida faoliyat yurituvchi mutaxassislar dunyoning yigirmadan ortiq mamlakatida minglab paxtadan tayyorlangan ichki kiyimlarni yerga ko‘mib, ularning chirish darajasiga qarab tuproqdagi mikroorganizmlar faolligini o‘rganishdi.

Bu kabi tadqiqotlar ilm-fanning naqadar keng va kutilmagan qirralarga boy ekanligini yana bir bor isbotladi.