Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Olimlar mevali chivin miyasining to'liq raqamli xaritasini yaratdi

Texnologiya
13
Olimlar mevali chivin miyasining to'liq raqamli xaritasini yaratdi
Google Research markazi tadqiqotchilari biologiya va neyrologiya sohasida ulkan burilish yasab, ilk bor voyaga yetgan erkak mevali chivin (Drosophila melanogaster) miyasining toʻliq konnektomini, yaʼni barcha nerv hujayralari va ular oʻrtasidagi bogʻlanishlarning mukammal xaritasini yaratishga muvaffaq boʻlishdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Oʻn yil davom etgan ushbu keng koʻlamli loyiha doirasida olimlar nafaqat hasharot miyasini, balki insonning orqa miyasi vazifasini bajaruvchi qorin nerv zanjirini ham toʻliq xaritalashtirdilar. Ushbu ilmiy yutuq jonli mavjudotlarning asab tizimi qanday ishlashini hujayra darajasida tushunish imkonini beradi.

Yangi yaratilgan raqamli xaritaga jami 166 mingdan ortiq neyron va 125 millionga yaqin sinaptik bogʻlanishlar kiritildi. Bunday aniqlikdagi maʼlumotlar signallarning miyadan chiqib, tana harakatini boshqaruvchi neyronlargacha boʻlgan yoʻlini bevosita kuzatish imkonini taqdim etadi.

Tadqiqot jarayonida olimlar chivin miyasi va tanasini millionlab oʻta yupqa boʻlaklarga ajratib chiqishdi hamda har bir qismni elektron mikroskopiya yordamida sinchkovlik bilan oʻrganishdi. Sunʼiy intellekt yordamida uch oʻlchamli tiklash Ushbu murakkab jarayonda hisoblash usullari va sunʼiy intellekt texnologiyalari hal qiluvchi vazifani bajardi.

Ular yordamida millionlab ikki oʻlchamli tasvirlar yagona va yaxlit uch oʻlchamli nerv tizimi koʻrinishiga keltirildi. Yakuniy xarita mutaxassislar tomonidan qayta tekshirib chiqilgach, undagi vizual-motor yoʻllar, jumladan, erkak chivinlar uchun xos boʻlgan juftlashish xatti-harakatlarini boshqaruvchi neyron turlari aniq belgilab olindi.

Mutaxassislarning fikriga koʻra, mazkur tadqiqot erkak va urgʻochi hasharotlar nerv tizimidagi tafovutlarni chuqur oʻrganish uchun mustahkam poydevor yaratadi. Kuzatishlar shuni koʻrsatdiki, aksariyat neyron turlari har ikki jinsda bir xil boʻlsa-da, ayrim hujayralar faqatgina bittasiga xosdir.

Shuningdek, bir xil turdagi neyronlarning turli jinslarda har xil qoʻshni hujayralar bilan bogʻlanish holatlari ham qayd etilgan. Kelajakdagi ilmiy tadqiqotlar uchun asos Erkak chivin konnektomining yaratilishi avvalroq oʻrganilgan urgʻochi drosophila xaritasini toʻldirib, ikki jins asab tizimini oʻzaro qiyoslash imkonini berdi.

Hozirning oʻzida ushbu yangi maʼlumotlar bazasi asosida chivinlarning koʻrishi, taʼm bilish qobiliyati va ijtimoiy xulq-atvoriga bagʻishlangan bir nechta mustaqil ilmiy ishlar eʼlon qilindi. Loyiha mualliflari ushbu maʼlumotlar kelgusidagi koʻplab biologik tajribalar uchun asosiy manba boʻlib xizmat qilishini taʼkidlamoqda.

Mevali chivin oʻzining qisqa hayot davri va oson oʻrganiladigan genetikasi tufayli biologiyada asosiy model organizm hisoblanadi. Endilikda esa u miya faoliyatini eng kichik zarrachalargacha oʻrganishda fan olami uchun yanada muhim ahamiyat kasb etadi.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026