AQSh Afrikada Xitoy texnologik ustunligiga qarshi kurashishni kuchaytirmoqda
Amerika Qo‘shma Shtatlari ma’muriyati Afrika qit’asida faoliyat yuritayotgan yagona Amerika telekommunikatsiya operatori – Africell kompaniyasiga qariyb 100 million dollar miqdorida imtiyozli kredit ajratishni rejalashtirmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur moliyaviy ko‘mak Xitoyning Huawei korporatsiyasi tomonidan mintaqada o‘rnatilgan texnologik ustunlikka qarshi kurashish hamda zamonaviy aloqa infratuzilmasini rivojlantirishga yo‘naltiriladi. Ushbu tashabbus Vashingtonning strategik hamkor davlatlarda xavfsiz va ishonchli aloqa tizimlarini joriy etish borasidagi keng ko‘lamli kampaniyasining muhim qismi hisoblanadi.
Reuters agentligi tomonidan o‘rganilgan loyiha hujjatlariga ko‘ra, ajratilayotgan mablag‘lar Africell kompaniyasiga AQSh va uning hamkorlari tomonidan ishlab chiqarilgan eng so‘nggi mobil aloqa texnologiyalariga sarmoya kiritish imkonini beradi. Bu qadam nafaqat iqtisodiy qo‘llab-quvvatlash, balki xalqaro maydonda uchinchi tomon telekommunikatsiya uskunalaridan foydalanishni cheklashga qaratilgan siyosiy harakatdir.
Africell Holding Limited bosh direktori Ziad Dallul AQSh Eksport-import banki (EXIM) bilan hamkorlik qilishdan mamnun ekanini bildirdi. Uning ta’kidlashicha, ushbu sarmoya kompaniya faoliyat yuritadigan bozorlarda ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlaydigan infratuzilmani yaratishga xizmat qiladi.
Mazkur kredit kelishuvi avvalroq ommaga e’lon qilinmagan bo‘lib, u Amerika hukumatining uzoq muddatli geosiyosiy strategiyasiga asoslangan. Xitoy texnologiyalariga qarshi global kurash AQSh ma’muriyati o‘zining birinchi prezidentlik davridayoq toza tarmoq tashabbusini ilgari surgan edi.
Ushbu dasturning asosiy maqsadi Amerika va uning ittifoqchilari infratuzilmasidan Xitoy telekommunikatsiya texnologiyalari, ilovalari hamda aloqa operatorlarini bosqichma-bosqich chiqarib yuborishdan iborat. Vashington bu boradagi sa’y-harakatlarini keyingi yillarda ham izchil davom ettirib kelmoqda.
Qo‘shma Shtatlar foydalanuvchilarni kuzatish va josuslik qilish ehtimoli borligi sababli Huawei kompaniyasiga nisbatan qat’iy sanksiyalar joriy etgan. Garchi Xitoy tomoni mazkur ayblovlarni muttasil ravishda rad etib kelsa-da, Amerikaning bosimi xalqaro miqyosda o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda.
Ko‘plab davlatlar o‘z milliy xavfsizligini o‘ylab, texnologik hamkorlarni tanlashda ehtiyotkorlik choralarini ko‘rmoqda. Afrika bozoridagi raqobat va kelajakdagi rejalar Counterpoint Research tadqiqot markazi ma’lumotlariga ko‘ra, bugungi kunda Huawei Afrikadagi beshinchi avlod (5G) aloqa infratuzilmasi bozorining qariyb 52 foizini nazorat qilmoqda.
Bu ko‘rsatkich Xitoy kompaniyasining qit’adagi mavqei naqadar kuchli ekanini va uni bozorning boshqa ishtirokchilari bilan almashtirish oson kechmasligini anglatadi. Shunga qaramay, nafaqat Afrika, balki Osiyo mintaqasida ham Xitoy texnikasidan voz kechish jarayonlari kuzatilmoqda.
Masalan, Hindiston o‘z tarmoqlarini Huawei va ZTE uskunalaridan tozalashga tayyorgarlik ko‘rayotgani ma’lum bo‘ldi. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko‘ra, ushbu uskunalarni to‘liq almashtirish mahalliy operatorlar uchun 3 milliard dollardan ortiq xarajat keltirib chiqarishi mumkin.
Shunga qaramay, xavfsizlik masalasi iqtisodiy manfaatdan ustun qo‘yilmoqda.
