Jahon bozorida gibrid avtomobillarga bo‘lgan talab keskin ortdi
So‘nggi yillarda jahon avtomobil bozorida gibrid dvigatelli transport vositalariga bo‘lgan qiziqish keskin ortib bormoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Avtotransport ishlab chiqaruvchilar va sotuvchilar jamiyati taqdim etgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilda sotilgan yangi avtomobillarning chorak qismini aynan gibridlar tashkil etgan. Bu tendensiya nafaqat shaxsiy foydalanuvchilar, balki xizmat avtomobillarini boshqaradigan xodimlar orasida ham ommalashmoqda.
Mazkur o‘zgarishning asosiy sababi yoqilg‘i tejamkorligi va davlat tomonidan taqdim etilayotgan sezilarli soliq imtiyozlaridir. Gibrid avtomobillar elektr quvvati va ichki yonuv dvigateli imkoniyatlarini birlashtirgan holda, atmosferaga chiqariladigan zararli gazlar miqdorini kamaytirishga xizmat qiladi.
Hali to‘liq elektromobillarga o‘tishga tayyor bo‘lmagan haydovchilar uchun bu eng maqbul yechim bo‘lib qolmoqda. Xalqaro tajribada, xususan, Buyuk Britaniyada kompaniya tomonidan taqdim etilgan va shaxsiy maqsadlarda ham foydalaniladigan avtomobillar alohida moddiy foyda sifatida tasniflanadi va tegishli tartibda soliqqa tortiladi.
Kompaniya avtomobillari uchun soliq tizimi ko‘p yillardan buyon havoga chiqadigan chiqindi miqdori past bo‘lgan transport vositalarini rag‘batlantirib keladi. Har bir avtomobilga uning bozordagi narxi asosida soliq stavkasi belgilanadi.
Havoga chiqariladigan karbonat angidrid miqdori qancha yuqori bo‘lsa, soliq foizi ham shuncha katta bo‘ladi. Yangi qoidalarga ko‘ra, oddiy benzin yoki dizel dvigatelli mashinalarga qaraganda, quvvatlanuvchi gibridlar ancha katta ustunlikka ega.
Quvvatlanuvchi gibrid modellarning asosiy afzalligi shundaki, ular kattaroq akkumulyator bilan jihozlangan va faqat elektr quvvati yordamida uzoqroq masofani bosib o‘ta oladi. Agar avtomobilning zararli chiqindisi belgilangan me’yordan kam bo‘lsa, u past soliq guruhiga kiritiladi.
Hozirda bunday avtomobillar uchun soliq stavkasi ularning narxidan kelib chiqib o‘n foizgacha bo‘lgan miqdorni tashkil etadi. Taqqoslash uchun, eng tejamkor oddiy gibridlar uchun bu ko‘rsatkich kamida yigirma besh foizdan boshlanadi.
Soliq imtiyozlari tufayli quvvatlanuvchi gibrid modellarning kompaniya avtoparklaridagi ulushi sezilarli darajada oshdi. Biroq qoidalar vaqt o‘tishi bilan qat’iylashib borishi kutilmoqda.
Kelajakda barcha gibridlar uchun soliq stavkalari bosib o‘tadigan masofasidan qat’i nazar ko‘tarilishi ehtimoli bor. Bu soliq yukining ortishini anglatadi, lekin shunga qaramay, gibridlar hali ham an’anaviy yonilg‘i bilan ishlaydigan avtomobillarga qaraganda ancha arzonroq bo‘lib qolaveradi.
Ekspertlarning ta’kidlashicha, gibridlar davri yangi avtomobillar bozori to‘liq elektr quvvatiga o‘tgunga qadar davom etadi. O‘zbekiston bozorida ham turli brendlarning gibrid modellari ko‘payib borayotganini hisobga olsak, xalqaro tajribadagi ushbu soliq yondashuvlari va tejamkorlik usullari bizning mintaqa uchun ham dolzarb ahamiyat kasb etadi.
Gibrid texnologiyasi ekologik barqarorlik va iqtisodiy samaradorlik o‘rtasidagi oltin ko‘prik vazifasini bajarishda davom etmoqda.
