Zelenskiy tinchlik rejasi bo‘yicha qaror arafasida
Ukraina atrofidagi diplomatik vaziyat tobora murakkablashmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
The Washington Post nashri jurnalisti Devid Ignatiusning yozishicha, yangi tinchlik rejasi yuzaga kelishi bilan Ukraina Prezidenti Volodimir Zelenskiy o‘z faoliyatidagi eng qiyin va mas’uliyatli qarorlardan birini qabul qilish arafasida turibdi. Maqolada keltirilishicha, bu reja bo‘yicha dastlabki muzokaralar bir oydan ortiq vaqt davomida olib borilgan.
O‘tgan hafta Ukraina Milliy xavfsizlik kengashi kotibi Rustem Umerovning Donald Trampning maxsus vakili Stiv Uitkoff bilan Floridada uchrashuvga tayyorligi haqida bergan bayonoti jarayonni yanada tezlashtirgan. Ignatiusning manbalari ta’kidlashicha, Ukraina armiyasining Donesk yo‘nalishidagi muvaffaqiyatsizliklari va korrupsiya mojarolari Vashingtonni urushni tugatish uchun yangi yo‘nalish qidirishga undagan.
Floridadagi uchrashuvda Umerov go‘yoki Zelenskiy Donbass bo‘yicha murosaga borishi va armiyani 600 ming kishigacha qisqartirishni ko‘rib chiqishi mumkinligini bildirgan. Ammo Umerov bu fikrlarni rad etib, o‘sha uchrashuvda faqat texnik masalalar bo‘yicha ishlaganini aytgan.
Yangi tinchlik rejasi hujjatida Ukraina armiyasining sonini cheklashga doir band mavjudligi aytilmoqda. Biroq Yevropa yetakchilari bu taklifni qo‘llab-quvvatlamagan.
The Washington Post manbalari bu hujjat Kiyevga bosim o‘tkazish uchun emas, balki muhokama uchun asos sifatida taqdim etilganini qayd etgan. AQSH rasmiylari esa Ukraina suvereniteti saqlanishi muhimligini ta’kidlamoqda.
Ularning aytishicha, Ukraina qulashiga yo‘l qo‘yilmasligi kerak, aks holda bu butun Yevropaga xavf tug‘diradi. Tramp ma’muriyati tinchlik rejasi bandlarini qayta ko‘rib chiqishga tayyorligini bildirgan.
Jumladan, armiyani qisqartirishga doir talabni yumshatish yoki bekor qilish masalasi muhokama qilinmoqda. Shuningdek, Ukrainaga uzoq masofali «Tomahavk» raketalarini yetkazib berish masalasi ham ko‘rib chiqilmoqda.
Biroq Yevropa bu masalaga ehtiyotkorlik bilan yondashmoqda. Ma’lumotlarga ko‘ra, kelishuv imzolanganidan keyin 100 kun ichida Ukrainada saylov o‘tkazilishi ko‘zda tutilgan.
Bu saylovlar tinchlik shartnomasini xalq tomonidan tasdiqlash usuli sifatida baholanmoqda. Shu bilan birga, Zelenskiy va uning hukumatini korrupsiya mojarolaridan himoya qilish uchun amnistiya bandi ham kiritilgan.
Tramp ma’muriyati bu rejani Rossiyaga bir tomonlama yordam sifatida ko‘rmaslikka harakat qilmoqda. Yakunda Zelenskiyning qarori hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi.
Agar u rejani ma’qullasa, mas’uliyat Moskvaga o‘tadi; agar rad etsa, urush yana bir yil davom etishi ehtimoli yuqori. Ushbu jarayon Ukraina, Yevropa va AQSH uchun yangi bosqichni boshlab berishi mumkin.
Zelenskiy tanlovi esa mintaqadagi geosiyosiy muvozanatni belgilashi mumkin.
