Yaponiya Konstitutsiyasiga tarixiy o'zgarishlar kiritish rejalashtirilgan
Yaponiya hukumati Ikkinchi jahon urushi yakunlanganidan buyon o‘zgarishsiz qolayotgan mamlakat Konstitutsiyasiga tarixiy tuzatishlar kiritish yuzasidan rasmiy muzokaralarni boshladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Hukmron koalitsiya tarkibidagi siyosiy kuchlar davlatning tinchliksevarlik tamoyillarini belgilab beruvchi 9-moddani qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha yagona to‘xtamga kelishga urinmoqda. Bosh vazir Sanae Takaiti boshchiligidagi hukumat ushbu muhim islohotlarni 2027-yilning fevral oyiga qadar to‘liq rasmiylashtirishni va parlament muhokamasiga olib chiqishni rejalashtirgan.
Mazkur o‘zgarishlar Yaponiya qurolli kuchlarining huquqiy maqomini tubdan o‘zgartirishi kutilmoqda. Hukmron koalitsiya ichidagi qarama-qarshiliklar Hozirgi vaqtda hukumat tarkibidagi partiyalar armiya maqomi masalasida ikki xil yondashuvni ilgari surmoqda.
Liberal-demokratik partiya mamlakat Konstitutsiyasining 9-moddasini umumiy holda saqlab qolishni, biroq unga amalda faoliyat yuritayotgan O‘zini-o‘zi mudofaa kuchlariga rasmiy qonuniy maqom beruvchi alohida band qo‘shishni taklif qilmoqda. Bu bilan amaldagi harbiy tuzilmalarning faoliyati qonuniy jihatdan mustahkamlanadi.
Boshqa tomondan, koalitsiya tarkibidagi Yaponiya yangilanish jamiyati partiyasi yanada keskinroq choralar ko‘rish tarafdori bo‘lib chiqmoqda. Ular quruqlik, dengiz va harbiy-havo kuchlariga ega bo‘lishni taqiqlovchi bandni butunlay bekor qilishni talab qilmoqda.
Ushbu siyosiy kuchning maqsadi asosiy qonunga Milliy mudofaa armiyasi tushunchasini kiritish va mamlakatning to‘laqonli harbiy salohiyatini tiklashdan iboratdir. Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, yapon xalqi xalqaro nizolarni qurolli kuch bilan hal qilishdan butunlay voz kechgan bo‘lib, davlatning urush olib borish huquqi rasman tan olinmaydi.
Harbiy salohiyat va huquqiy to‘siqlar Garchi Yaponiya qonun bo‘yicha armiyaga ega bo‘lmasligi kerak bo‘lsa-da, amalda mamlakat qudratli harbiy kuchga aylanib ulgurgan. Bugungi kunda Tokio zamonaviy harbiy flotga, beshinchi avlod qiruvchi samolyotlariga va uzoq masofaga uchuvchi raketa tizimlariga ega.
O‘zini-o‘zi mudofaa kuchlari deb ataluvchi ushbu tuzilmalar texnik jihatdan dunyodagi eng kuchli armiyalardan biri sanaladi. Konstitutsiyaviy islohotlar esa ana shu mavjud harbiy qudratni rasmiy huquqiy maqom bilan ta’minlashga xizmat qiladi.
Konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish jarayoni o‘ta murakkab bosqichlardan iborat. Buning uchun parlamentning har ikkala palatasi a’zolarining kamida uchdan ikki qismi rozilik berishi lozim.
Siyosiy vaziyat shuni ko‘rsatmoqdaki, hukmron partiya quyi palatada yetarli ovozga ega bo‘lsa-da, yuqori palatada bunday ustunlikka ega emas. Agar parlament roziligi olinsa ham, masala Yaponiya tarixida ilk bor umumxalq referendumiga qo‘yilishi shart.
Faqat xalqning ko‘pchiligi qo‘llab-quvvatlagan taqdirdagina mamlakatning patsifistik maqomi o‘zgarishi mumkin.
