Grenlandiya: AQSh, Yevropa va mahalliy mustaqillik talablari
AQShning Grenlandiya masalasidagi pozitsiyasi yana xalqaro e’tiborni tortmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Vashingtonda bu orol milliy xavfsizlik nuqtayi nazaridan muhim hudud sifatida ko‘rilmoqda. Rasmiy bayonotlarda aytilishicha, Grenlandiyani nazorat qilish Arktikada strategik muvozanatni saqlash, raqiblarni tiyib turish va xavfsizlikni mustahkamlash uchun muhimdir.
Shu maqsadda AQSh rahbariyati turli yo‘nalishlarni, jumladan, harbiy variantlarni ham ko‘rib chiqmoqda. Yevropa davlatlari esa bu masalada o‘z pozitsiyalarini yanada aniqroq bayon qildi.
Germaniya, Fransiya, Daniya va boshqa davlatlar Grenlandiya masalasida AQShni ehtiyotkor bo‘lishga chaqirib, orolning suvereniteti faqat Daniya va Grenlandiyaga tegishli ekanini ta’kidladi. NATO doirasida xavfsizlikni ta’minlash masalasida ham Yevropa rahbarlari jamoaviy yondashuvni talab qilmoqda.
Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen ehtimoliy harbiy harakatlar yoki anneksiya NATOning xavfsizlik tizimiga jiddiy zarar yetkazishi mumkinligini qayd etdi. Grenlandiyaning o‘zida esa mustaqillik talablari kuchaymoqda.
Mahalliy siyosatchilar va aholi, AQSh yoki Daniya ta’siridan ko‘ra, o‘z taqdirini o‘zlari belgilashni istashlarini bildirgan. Grenlandiyalik siyosatchi Juno Bertelsenning so‘zlariga ko‘ra, orol aholisi na amerikalik, na daniyalik bo‘lishni xohlamoqda.
Ular Grenlandiyaning mustaqil davlat sifatida rivojlanishini orzu qilmoqda. Grenlandiya masalasi nafaqat geografik, balki siyosiy, strategik va suverenitet masalalarining kesishgan nuqtasiga aylangan.
AQSh bu hududni ustuvor deb hisoblayotgan bo‘lsa, Yevropa qonuniylikka tayanmoqda, Grenlandiya esa o‘z mustaqilligini talab qilmoqda. Endi asosiy savol shuki, tomonlar bu masalani muzokaralar orqali hal eta oladimi yoki Arktikadagi sovuq iqlim siyosiy munosabatlarga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadimi?
