O‘zbekiston gaz importi 2025 yilda 30 foizga oshdi
2025 yil yakunida O‘zbekiston Rossiyadan gaz importini 30 foizga oshirdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Xalqaro energetika agentligi (XEA) hisobotiga ko‘ra, bu o‘zgarish “O‘rta Osiyo – Markaz” quvurlari tizimi orqali amalga oshirilib, umumiy hajm 7 milliard kub metrdan oshgan. Bu holat ichki taqchillik sharoitida energiya manbalarini diversifikatsiya qilish siyosati bilan izohlanmoqda.
2024 yilda gaz importi atigi 5 foizga oshgan bo‘lsa, 2025 yilda sovuq mavsumlar va sanoat faolligining ortishi import hajmini sezilarli darajada kengaytirishni talab qildi. Shu bilan birga, O‘zbekistonda gaz qazib olish hajmi kamaydi: 2025 yilning dastlabki 11 oyida bu ko‘rsatkich 4,5 foizga qisqardi.
XEA buni konlarning tabiiy ravishda eskirishi va quduqlarning samaradorligi pasayishi bilan bog‘lamoqda. Rossiya uchun Markaziy Osiyoga gaz eksportini oshirish muhim strategik yo‘nalishga aylandi.
2025 yil 1 yanvardan Ukraina orqali tranzit to‘xtaganidan so‘ng Rossiyaning Yevropaga gaz yetkazib berishi 45 foizga qisqargan. Shu sababli, Rossiyaning Xitoy va O‘zbekiston yo‘nalishlariga eksport hajmini oshirgani kuzatilmoqda.
Xitoyga yetkazib berish 25 foizga oshgan bo‘lsa, O‘zbekiston yo‘nalishi o‘sish bo‘yicha ikkinchi o‘rinda qayd etilmoqda. XEA prognozlariga ko‘ra, 2026 yilda mintaqada gaz qazib olish hajmi 3 foizga oshishi kutilmoqda.
Biroq bu ko‘rsatkich hali 2021 yil darajasidan 10 foiz past bo‘ladi. O‘zbekiston uchun esa 2026 yil tranzit tizimi va yirik iste’molchi sifatidagi rolga moslashuv davri bo‘lishi mumkin.
7 milliard kub metrdan ortiq gaz importi endilikda faqat favqulodda yechim emas, balki barqaror iqtisodiy ehtiyojga aylanishi kutilmoqda. Shu sababdan, “O‘rta Osiyo – Markaz” quvurlarini modernizatsiya qilish muhim vazifalardan biri sifatida belgilangan.
Shuningdek, 2025 yilda O‘zbekiston Xitoyga 773 million dollarlik tabiiy gaz eksport qilgani ma’lum qilindi. Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev esa gaz ta’minotidagi uzilishlar sabab 33 ta zavod faoliyati to‘xtagani uchun Energetika vazirligini tanqid qildi.
Mahalliy qadoqlashdagi muammolar ham eksportchilarga salbiy ta’sir ko‘rsatgani qayd etildi.
