Olimlar 3,2 milliard yillik fermentni qayta jonlantirdi
Viskonsin-Medison universiteti olimlari insoniyat tarixida e’tiborli ilmiy kashfiyotga erishdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ular sintetik biologiya yordamida bundan 3,2 milliard yil avval mavjud bo‘lgan eng qadimgi fermentni laboratoriya sharoitida qayta jonlantirishga muvaffaq bo‘ldilar. Ushbu tadqiqot natijalari Nature Communications jurnalida chop etildi va hayotning Yerda qanday paydo bo‘lganini tushunishda yangi ufqlarni ochdi.
Tadqiqot markazida nitrogenaza fermenti o‘rganildi. Bu ferment atmosferadagi azotni tirik organizmlar o‘zlashtira oladigan shaklga o‘zgartiradi.
Professor Betul Kacharning so‘zlariga ko‘ra, aynan shu ferment biosfera va hayot shakllarining paydo bo‘lishida hal qiluvchi rol o‘ynagan. Olimlar “teskari evolyutsiya” usulidan foydalanib, zamonaviy nitrogenazalarning tuzilishidan kelib chiqib, uning qadimgi shaklini modellashtirdilar.
Bu model tirik bakteriyalar genomiga joylashtirilib, laboratoriya sharoitida sinovdan o‘tkazildi. Ushbu tadqiqot Yerda hali kislorod bo‘lmagan, atmosfera asosan metan va karbonat angidriddan iborat bo‘lgan davrda hayot qanday tirik qolganini tushunishga yordam berdi.
Qiziqarli jihati shundaki, qadimgi va zamonaviy nitrogenazalarning DNK tuzilishida katta farqlar mavjud bo‘lsa-da, ularning azot bilan ishlash mexanizmi milliardlab yillar davomida deyarli o‘zgarmagan. Bu esa tog‘ jinslaridagi kimyoviy izlar biologik faollikning ishonchli dalili ekanini tasdiqlaydi.
Mazkur kashfiyot nafaqat o‘tmishni o‘rganishda, balki boshqa sayyoralarda hayotni izlashda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Astrobiologlar endilikda kosmosda hayot izlarini qidirishda aynan shu kabi kimyoviy belgilar, ya’ni biosignaturalardan foydalanishlari mumkin.
Bu esa kelajakdagi ilmiy izlanishlar uchun mustahkam poydevor yaratadi. Sizningcha, boshqa sayyoralarda kimyoviy belgilarga asoslanib hayotni izlash eng to‘g‘ri usulmi yoki jonli mavjudotlarni topish ehtimoli ko‘proqmi?
